حافظ خوانی به سبک مدرن | غزل 9

سلام و درود خدمت شما دوستان گرامی

سری قبل غزل «غم ایام» رو با باده نوشی های حافظ نظارت کردیم.این غزل سفری است از شادابی بهار تا عمق پندهای عرفانی.پس با من همراه باشید تا این غزل پرماجرا را ساده و روان بخوانیم.

غزل شماره نه با عنوان «کشتی نوح»

رونق عهد شباب است دگر بستان را / می‌رسد مژده گل بلبل خوش الحان را

معنی:

بار دیگر،فصل جوانی و شادابی باغ و بستان است و خبرخوشِ آمدن(شکوفا شدن) گل(معشوق) به بلبل خوش صدا(عاشق) می رسد.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

عهد شباب:فصل جوانی،نماد بهار

خوش الحان:خوش صدا

ای صبا گر به جوانان چمن بازرسی / خدمت ما برسان سرو و گل و ریحان را

معنی:

ای باد صبا(رابط بین عاشق و معشوق) اگه به جوانان چمن(نماد تمام زیبایی های معشوق) رسیدی،سلام و خدمت من را به سرو(نماد قد بلند یار) و گل(نماد گونه سرخ دلبر) و ریحان(نماد خوشبویی نگار) برسان.

در واقع منظور حافظ از این بیت ابراز شوق دیدار و اعتراف به بندگی در برابر زیبایی معشوق است.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

جوانان چمن: منظور همه گیاهان و گل های باغ هست که در بهار جوان و شاداب هستند و سرو و گل و ریحان یه بخشی از آن هستند.

گر چنین جلوه کند مغبچه باده فروش / خاکروب در میخانه کنم مژگان را

معنی:

اگر ساقی(عشق من) این جوری برایم دلربایی کنه، با مژه های چشمانم، خاکی که دم در میخانه هست رو تمیز میکنم.

«خاک‌روب کردن مژگان» کنایه از نهایت فروتنی و دلباختگی است.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

مغبچه:در لغت به معنی بچه مغ(زرتشتی) در اصطلاح به معنی نوجوانی که در میخانه ها کار میکنه(ساقی) و در این بیت نماد معشوق است.

مژگان:جمع مژه،مژه ها

جلوه کردن:ناز و ادا و دلربایی کردن

ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان / مضطرب حال مگردان من سرگردان را

این بیت یکم تصویر سازی کردن براش سخته ولی تا اونجایی که تونستم سعی کردم راحتش کنم.

معنی:

ای محبوبم.با ابروان کمانی ات که عشوه گری میکنی،من عاشق سرگشته ات را بیشتر از این بی قرار و پریشان نکن.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

عنبر سارا:بهترین نوع عنبر است. عنبر ماده‌ای چرب، خوشبو و کدر و خاکستری رنگ است که در عطرسازی بکار می‌رود.(با عنبر نسارا فرق میکنه😆)

چوگان:چوبی است منحنی شکل که در بازی چوگان برای زدن گوی ازش استفاده میشه،معمولا در شعرها ابروی کمانی معشوق را به چوگان تشبیه میکنند.

مه در اینجا به معنی صورت معشوق است که مثل ماه میمونه.

عنبر سارا چوگان:یعنی چوگانی که از عنبر سارا ساخته شده(منظور همون ابروی یاره که میگه خوشبو هست)

ترسم این قوم که بر دردکشان می‌خندند / در سر کار خرابات کنند ایمان را

معنی:

میترسم از این افرادی که باده نوشان رو مسخره میکنن خودشون هم یه روزی ایمانشون(چیزی که بهش تظاهر میکنند) رو در همین میخانه ها از دست بدن.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

دردکشان:باده نوشان،کسانی که شراب میخورند

خرابات:میخانه،شراب خانه

یار مردان خدا باش که در کشتی نوح / هست خاکی که به آبی نخرد طوفان را

معنی:

حافظ در ادامه بیت قبلی داره میگه:با مردان خدا همراه شو چون که به عنوان مثال در کشتی نوح،مردی خاکی و فروتن(حضرت نوح) هست که طوفان براش حتی به اندازه قطره آبی ارزش نداره.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

مردان خدا:منظور کسانی هست که دل و جانشان پاکه و نه ظاهربین و خشک اندیش

برو از خانه گردون به در و نان مطلب / کان سیه کاسه در آخر بکشد مهمان را

معنی:

از این دنیا(خانه گردون) انتظار نان(روزی و نعمت) نداشته باش چون این مهمان نوازی، پایانش مرگ است.

به مادیات و چیزهایی که زودگذر هستند دل نبند.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

گردون:دنیا

هر که را خوابگه آخر مشتی خاک است / گو چه حاجت که به افلاک کشی ایوان را

معنی:

همه ما در آخر میمیریم،پس چه نیازی هست به این که خانه هایی بسازی که بسیار بلند بشه و تا آسمان بره؟

این بیت، پاسخی است به تمام آنان که فقط به دنبال عظمت های مادی هستند.

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

خوابگه آخر:یعنی مرگ

ماه کنعانی من! مسند مصر آن تو شد / وقت آن است که بدرود کنی زندان را

معنی:

خطاب به حضرت یوسف مژده میده و میگه: ای ماه کنعانی من،فرمانروایی ملک مصر برای تو شده؛وقتشه با زندانی که توش هستی خداحافظی کنی(اینجا میتونه منظور حافظ از زندان این دنیا باشه)

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

مسند:تخت،تکیه گاه،مقام

حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی / دام تزویر منه چون دگران قرآن را

معنی:

حافظ شراب بنوش،رندی کن،از زندگی لذت ببر اما قرآن(دین) را مانند دیگران، بازیچه دورویی و خودنمایی قرار نده.(که از هر گناهی بدتره)

کلماتی که به معنی نیاز دارند:

تزویر:دورویی،فریب

رندی:در شعر حافظ یعنی آزاداندیشی، نترسیدن از قضاوت دیگران، و راست‌کرداری درونی.