حباب «به شما ربطی ندارد»

یکی از حباب‌های حق رایج که اغلب به کار می‌بریم، حباب «به شما ربطی ندارد  » است. ما خیلی وقت‌ها از این سپر دفاعی برای محافظت از حریم شخصی خودمان استفاده می‌کنیم و در بسیاری موارد هم حق داریم؛ این سپر خوبی برای جلوگیری از افراد بی‌ادبی است که به حریم شخصی دیگران سرک می‌کشند.

اما اگر وارد این حباب شویم و کلاه خودمان را قاضی کنیم، باید بپرسیم: آیا درون این حرف حق، محتوای درستی نهفته است؟ یا نکند حرف اشتباهی را در زرورقِ «به شما ربطی ندارد» پیچیده‌ایم؟

این جمله دو حالت کلی دارد که هرکدام را جداگانه بررسی می‌کنیم:

🔹 حالت اول: استفاده‌ی بجا

در این حالت ما واقعاً حق استفاده از این جمله را داریم. زمانی که فردی بدون اجازه وارد حریم خصوصی ما می‌شود و سؤال شخصی می‌پرسد، می‌توانیم به او یادآوری کنیم که حق ورود به این حریم را ندارد.
البته اگر با حفظ ادب و کرامت، بتوانیم حریم و خط قرمزهایمان را به دیگران نشان دهیم، این توانایی «نه گفتن» کاملاً بجا و ضروری است.

اما حتی در این حالت هم خوب است با خودمان صادق باشیم (نه برای پاسخ به دیگران یا فشار اجتماعی، بلکه برای پاسخ به خودمان): آیا درون این حریم، عاقلانه و درست عمل می‌کنیم یا نیاز به اصلاح داریم؟

• مثلاً در انتخاب شغل، خودرو، محل زندگی، عقیده، همسر، دوست و… کسی حق تحمیل نظر به ما ندارد. اما آیا ما واقعاً انتخابی عاقلانه کرده‌ایم؟ یا با سپر «به کسی ربطی ندارد» حتی از پاسخ‌گویی به خودمان هم فرار می‌کنیم؟

• رشته‌ای که انتخاب می‌کنیم، آیا بر اساس علاقه، استعداد، بازار کار، درآمد و مفید بودن برای جامعه بوده است؟ یا صرفاً به‌خاطر فشار جامعه تن به آن داده‌ایم؟ آیا در هفتادسالگی بابت این انتخاب به خودمان افتخار خواهیم کرد؟

• عقیده‌ای که پذیرفته‌ایم، آیا با منطق، تحقیق و مطالعه‌ی عقاید مخالف انتخاب شده است؟ یا فقط چون جامعه امروز بیشتر آن را می‌پسندد، همرنگ جماعت شده‌ایم؟

🔹 حالت دوم: سوءاستفاده از این جمله

اینجا ما حق استفاده از این جمله را نداریم. گفتن «به شما ربطی ندارد» در این حالت نوعی زورگویی و تعرض به حریم عمومی جامعه است. گوینده گمان می‌کند حریم شخصی‌اش تا کل کهکشان راه شیری گسترده شده و هیچ‌کس حق پرسش یا اعتراض ندارد.

اما در حریم عمومی و مسئولیت‌های اجتماعی، ما باید پاسخ‌گو باشیم. با جمله‌ی «به شما ربطی ندارد» نمی‌توانیم از مسئولیت اجتماعی فرار کنیم.

نمونه‌ها:

• فردی در محیط عمومی مثل اتوبوس یا مترو سیگار می‌کشد و در پاسخ به اعتراض دیگران می‌گوید: «به شما ربطی ندارد.»

• کسی در حال دزدی یا زورگیری خیابانی است و وقتی معترضی دخالت می‌کند، می‌گوید: «به شما ربطی ندارد، من از شما ندزدیده‌ام.»

• فردی یک عقیده، دارو یا محصول را در جامعه تبلیغ می‌کند و در برابر نقد دیگران می‌گوید: «به شما ربطی ندارد.»

• مسئولی در یک بخش از کشور وقتی درباره‌ی عملکردش پرسیده می‌شود، پاسخ می‌دهد: «به شما ربطی ندارد.»

• کارگری در یک کار گروهی کم‌کاری می‌کند و وقتی همکاران معترض می‌شوند، می‌گوید: «به شما ربطی ندارد.»

✨ جمع‌بندی

«به شما ربطی ندارد» گاهی سپری درست برای حفاظت از حریم شخصی است، اما گاهی هم به ابزاری برای فرار از مسئولیت اجتماعی تبدیل می‌شود. هنر ما این است که مرز این دو را بشناسیم:

• جایی که باید از خودمان و حریم‌مان دفاع کنیم.

• و جایی که باید پاسخ‌گو باشیم و مسئولیت بپذیریم.