مرزهایی که بودنشان بهتر از نبودشان است

تعیین مرزهای شخصی از جمله مهم‌ترین عوامل استحکام و اطمینان از وجود احترامی متقابل در روابط اجتماعی به شمار می‌رود. مرزهای شخصی همان محدوده‌ای است که انسان‌ها برای خودشان تعریف می‌کنند تا رفتارهای اطرافیان خود را قابل قبول تلقی کنند. همین مرزهای وجودی هستند که حیطه سوءاستفاده‌های مختلف و تفاوت میان طنز و توهین را مشخص می‌کنند.

اهمیت تعیین مرزها در روابط بین فردی

اگر شما نیز در زمره افرادی هستید که به طور معمول از رفتارهای اطرافیان خود ناراحت شده یا احساس می‌کنید که آن‌ها از حسن نیت شما سوءاستفاده می‌کنند، شاید وقت آن است که مرزهای خود را با وضوح بیش‌تری برای آن‌ها تعیین کنید. وجود مرزهای نامشخص، آسیب پذیری شما را بیش‌تر کرده و احتمال دست کم گرفته شدن یا لطمه دیدن از سایرین را نیز افزایش خواهد داد.

تعیین مرز و حد و حدود به معنای آن است که شما برای خودتان احترام قائل هستید. به این ترتیب، به طرف مقابل خود این پیام را انتقال خواهید داد که خود را شایسته رفتاری محترمانه می‌دانید. تعیین مرزهای وجودی به اطرافیان شما کمک خواهد کرد که قلمرو شخصیتی شما را شناخته و به خوبی متوجه شوند که تا کجا اجازه پیشروی داشته و در کدام نقطه باید متوقف شوند. این امر از برقراری روابط مخرب و نزدیک شدن به افرادی که مقاصد خیرخواهانه چندانی در سر ندارند جلوگیری خواهد کرد.


روش تعیین مرزهای شخصی

بهتر است ابتدا زمانی را برای فکر کردن در نظر بگیرید.

- افراد مهم و تأثیر گذار زندگی خود را مشخص کنید.

- نام اشخاص مهمی را یادداشت کنید که در روابط فردی احساس خوبی را به شما منتقل نمی‌کنند.

- مشکل خود را با فرد مورد نظر به دقت مشخص کنید.

- انگیزه‌های احتمالی او را در زمینه رفتار نامناسب یادداشت کنید.

پس از انجام همه این کارها، حالا زمان آن است که درباره برخوردها و اقدامات احتمالی خودتان با چنین مسائلی فکر کنید. به خاطر داشته باشید که در چنین مواردی، نوع برخورد شما در تعیین مرزها نقش مهمی را ایفا خواهد کرد.

لازم است توجه داشته باشید که شما تنها کسی هستید که مسئولیت خودتان و حس و حال خوب و مثبت خود را برعهده دارید. برای خشنودی دیگران به انجام کارها و شرایطی که علاقه چندانی به آن‌ها ندارید، تن ندهید. فراموش نکنید که باید توانایی آن را داشته باشید که به درخواست‌های نامعقول دیگران و نزدیکان خود پاسخ منفی بدهید. حتی ممکن است درخواست آن‌ها غیرمنطقی نبوده و تنها با برنامه‌ها و طرح‌های شخصی شما مغایرت داشته باشند؛ قبول نکنید! به همین سادگی!

با توهین‌هایی که در قالب طنز و شوخی منتقل می‌شوند، برخورد کنید. باید برای افراد مشخص کنید که تا کجا اجازه پیشروی دارند.

تلاش کنید مرزهای خود را گسترش دهید. به این ترتیب، به تدریج حساسیت‌های شما نیز کاهش خواهند یافت. با این حال، این به هیچ عنوان به معنای کنار آمدن با رفتارهای آزار دهنده و ناپسند دیگران نیست.

بدیهی است که هر شخصی مرزهای نامرئی خاص خودش را دارد. پس، در روابط خود با سایرین نیز حد و حدودی قائل بوده و شما هم برای مرزهای دیگران ارزش قائل باشید. انجام این کار برای شما و هر شخص دیگری بسیار چالش برانگیز خواهد بود. چرا که لازم است تلاش مضاعفی انجام دهید تا عادات پیشین خود را در مورد کنجکاوی و تفتیش در مسائل خصوصی یا استفاده از طنز و کنایه و دست گذاشتن بر نقاط ضعف دیگران کنار بگذارید. اغلب افراد به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه از چنین ابزارهایی به عنوان سلاح برای در هم کوبیدن شخصیت یکدیگر استفاده می‌کنند.


روش گسترش مرزهای شخصی

- حداقل 5 مورد از رفتارهای آزار دهنده‌ای را مشخص کنید که اطرافیان‌تان با سایرین داشته و شما علاقه‌ای ندارید که شاهد آن‌ها باشید. برای مثال، غیبت و بدگویی.

- حداقل 5 مورد از رفتارهای آزار دهنده‌ای را مشخص کنید که اغلب در مورد شما به کار گرفته شده و شما دیگر تمایلی به ادامه آن‌ها ندارید. به عنوان مثال، گستاخی، نادیده گرفتن یا بی‌توجهی.

- حداقل 5 مورد از سخنان آزار دهنده‌ای را مشخص کنید که خطاب به شما گفته می‌شوند و شما دیگر بیش از این تمایلی به شنیدن آن‌ها ندارید. به عنوان مثال، «تو هیچ وقت هیچ چی نمی‌شی!» یا «تو بی‌اراده‌ای!»

حالا درباره گسترش مرزهای خود و حدود آن تصمیم بگیرید:

- انتظار دارید چه میزان توجهی از اطرافیان خود دریافت کنید؟

- آیا همیشه تلاش می‌کنید در دسترس باشید؟

- آیا خواسته‌ها و نیازهای دیگران را به خواست خود مقدم می‌دانید؟

- اطرافیان شما چقدر از شما تعریف می‌کنند یا شاید بهتر باشد بگوئیم، تا چه حد ابراز سپاس دریافت می‌کنید؟

- آیا در بین دوستان از محبوبیت کافی برخوردار هستید؟ چرا؟

- پس از گذراندن اوقات خود با دوستان و اعضای خانواده چه احساسی به شما منتقل می‌شود؟

با گذشت زمان، ممکن است لازم باشد مرزهای خود را به روز رسانی کنید. بسته به شرایط، ممکن است لازم باشد میزان وقتی که به دیگران اختصاص می‌دهید را کم‌تر یا بیش‌تر کنید. مواقعی در زندگی وجود دارند که اولویت‌های ما به شدت تغییر می‌کنند. به عنوان مثال، اگر به تازگی صاحب فرزندی شده‌اید، طبیعی است که مرزها و اولویت‌های زندگی شما دگرگون خواهند شد. فقط لازم است در هر شرایطی به خاطر داشته باشید که شما فرد ارزشمندی هستید و در عین حال که برای عزیزان و اطرافیان خود زمان صرف می‌کنید و به نیازهای آن‌ها توجه می‌کنید، باید برای خودتان و برآورده کردن نیازهای خودتان هم به اندازه کافی وقت بگذارید.

به خاطر داشته باشید که اطرافیان شما در گذر زمان به مرزهای پیشین عادت کرده‌اند. بنابراین، اعمال هر گونه تغییری ممکن است با مقاومت مواجه شده و به صرف زمان کافی نیازمند باشد. در طول این فرآیند، گاهی ممکن است برخی افراد از عهده پذیرش شرایط جدید برنیامده و از محدوده روابط با شما خارج شوند. مهم نیست! موضوع این است که در نهایت، افرادی باقی خواهند ماند که به اندازه کافی برای ما ارزش قائل هستند.


روش مقابله با اعتراض

همان طور که گفته شد، در مسیر تغییر حدود و گسترش مرزهای شخصی با مقاومت و گاه با اعتراض‌هایی مواجه خواهید شد. مقابله با این قبیل اعتراض‌ها به روش‌های زیر امکان پذیر خواهد بود:

- مرزهای جدید خود را با جدیت و ثبات کافی تعیین کنید.

- از ایجاد پیچیدگی اجتناب کرده و مرزهای ساده و واضحی را مشخص کنید.

- آرامش خود را حفظ کنید.

- به جای سرزنش دیگران به خاطر داشته باشید که شما تنها در قبال رفتارهای خودتان مسئولیت دارید.

- گاهی به نظر می‌رسد که باید با برخی مسائل و موارد سازش کنید. پس بهتر است در صورت لزوم از انعطاف پذیری کافی برخوردار باشید. با این حال، باید این کار را به تدریج و به آرامی انجام داده و هر چیزی را نپذیرید.

به خاطر داشته باشید که تعیین مرزهای مشخص در ایجاد و برقراری روابط بین فردی بسیار تأثیر گذار خواهد بود. به این ترتیب، احترام شما در نظر سایرین دو چندان خواهد شد. در عین حال، با انجام این کار قادر خواهید بود به اندازه کافی به خواسته‌ها و نیازهای خود بها داده و زندگی خود را به شیوه‌ای سپری کنید که بیش‌تر می‌پسندید. توجه داشته باشید که به تدریج از قدرت کافی برخوردار بوده و از قضاوت سایرین واهمه‌ای نخواهید داشت. روابط شما هم به تدریج مستحکم‌تر شده و اطرافیان با مرزهای شما و روش برخورد محترمانه با شما آشنایی خواهند یافت.

تولید محتوا برای راهرو توسط نویسندگان نویسش انجام می‌شود.