داشتن مرز در روابط؛ کلید حفظ عزت نفس و احترام متقابل

روابط انسانی بخش مهمی از زندگی ما را تشکیل می‌دهند، اما کیفیت این روابط بیش از کمیت آن‌ها اهمیت دارد. یکی از عوامل اصلی که باعث سالم یا ناسالم شدن روابط می‌شود، داشتن مرزهای مشخص است. مرز داشتن نه نشانه سردی است و نه خودخواهی؛ بلکه راهی آگاهانه برای حفظ عزت نفس و احترام متقابل است.

مرز در روابط به چه معناست؟

مرز در روابط یعنی آگاهی از این‌که چه چیزی برای ما قابل قبول است و چه چیزی نیست. این مرزها می‌توانند عاطفی، رفتاری، زمانی یا حتی فکری باشند. فردی که مرزهای خود را می‌شناسد، می‌داند تا کجا می‌تواند پیش برود و کجا لازم است توقف کند. از نگاه مهری فاطمی، مرزها زبان بی‌کلام احترام به خود هستند.

چرا نداشتن مرز به روابط آسیب می‌زند؟

زمانی که مرزهای شخصی مشخص نباشند، افراد ممکن است ناخواسته وارد حریم یکدیگر شوند. این وضعیت معمولاً به احساس نارضایتی، خشم پنهان و فرسودگی عاطفی منجر می‌شود. نداشتن مرز باعث می‌شود فرد برای حفظ رابطه، از نیازها و ارزش‌های خود بگذرد و همین موضوع به‌تدریج عزت نفس را تضعیف می‌کند.

مرز داشتن و حفظ عزت نفس

عزت نفس به احساس ارزشمندی درونی فرد اشاره دارد. زمانی که فرد قادر است «نه» بگوید، خواسته‌هایش را بیان کند و از خود دفاع کند، پیام روشنی به ذهن خود می‌فرستد: «من مهم هستم». مهری فاطمی تأکید می‌کند که هر بار نادیده گرفتن مرزهای شخصی، گامی در جهت تضعیف عزت نفس است.

آیا مرز داشتن باعث دوری دیگران می‌شود؟

یکی از ترس‌های رایج این است که مرز داشتن باعث از دست دادن رابطه شود. در حالی‌که روابط سالم، مرزها را نه‌تنها می‌پذیرند بلکه به آن‌ها احترام می‌گذارند. افرادی که با مرزهای شما مشکل دارند، معمولاً از نبود آن‌ها سود می‌برده‌اند. به باور مهری فاطمی، مرز داشتن روابط ناسالم را حذف و روابط سالم را عمیق‌تر می‌کند.

مرز و احترام متقابل

احترام واقعی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف بدانند چه چیزی قابل قبول است. مرزهای شفاف باعث کاهش سوءتفاهم، افزایش امنیت روانی و تقویت اعتماد می‌شوند. وقتی فرد به مرزهای خود پایبند است، دیگران نیز به‌مرور یاد می‌گیرند چگونه با او رفتار کنند.

نشانه‌های نداشتن مرز در روابط

برخی نشانه‌های رایج نبود مرز عبارت‌اند از:

ناتوانی در نه گفتن

احساس گناه هنگام بیان خواسته‌ها

تحمل رفتارهای آزاردهنده

خستگی و فرسودگی عاطفی مداوم

شناخت این نشانه‌ها، اولین قدم برای ایجاد مرزهای سالم است.

چگونه مرزهای سالم بسازیم؟

ایجاد مرز نیازمند تمرین و آگاهی است. برای شروع می‌توان:

نیازها و خط قرمزهای شخصی را مشخص کرد

خواسته‌ها را به‌صورت محترمانه بیان کرد

به احساس ناراحتی به‌عنوان یک علامت توجه کرد

از توضیح یا توجیه بیش‌ازحد پرهیز کرد

از دیدگاه مهری فاطمی، مرز سالم با آرامش بیان می‌شود، نه با خشم یا پرخاش.

مرز داشتن؛ مسئولیت فردی

داشتن مرز به معنای کنترل دیگران نیست، بلکه مسئولیت‌پذیری در قبال خود است. فرد نمی‌تواند رفتار دیگران را تغییر دهد، اما می‌تواند تصمیم بگیرد چه رفتاری را بپذیرد و چه رفتاری را نه. این انتخاب آگاهانه، پایه احترام به خود و دیگران است.

جمع‌بندی

داشتن مرز در روابط، نه‌تنها به معنای محدود کردن دیگران نیست، بلکه راهی برای حفظ عزت نفس، احترام متقابل و سلامت روان است. مرزهای سالم باعث می‌شوند روابط شفاف‌تر، امن‌تر و پایدارتر باشند. با شناخت نیازهای شخصی و پایبندی به آن‌ها، می‌توان روابطی ساخت که در آن هم خودمان دیده شویم و هم به دیگران احترام بگذاریم. آگاهی‌ها و نگاه آموزشی مهری فاطمی در این مسیر، راهنمایی مؤثر برای ایجاد تعادل میان ارتباط و احترام به خود ارائه می‌دهد.