بیایید روراست باشیم؛ احتمالا برای شما هم پیش آمده که وارد یک شرکت شوید و ببینید یک سمت اتاق، مدیری نشسته که هنوز با تلفن ثابت و سررسید کاغذی راحت تر است و سمت دیگر، جوانی که با هدفون توی گوشش، همزمان که کد می زند، در شبکه های اجتماعی هم فعال است. این تصویر، واقعیت امروز بازار کار ماست. ما در دوران عجیبی زندگی می کنیم که چهار نسل متفاوت، از "بیبی بومرها" (متولدین دهه ۳۰ و ۴۰) تا "نسل زد" یا همان دهه هفتادی ها و هشتادی های خودمان، مجبورند زیر یک سقف کار کنند.
این همکاری اجباری، گاهی شبیه به یک سمفونی زیباست و گاهی هم شبیه به میدان جنگ! اما داستان وقتی پیچیده تر می شود که این ماجرا را در اتمسفر خاص کسب و کار ایران بررسی کنیم؛ جایی که فرهنگ سنتی "تعارف" با فرهنگ صریح و بی پرده ی نسل جدید شاخ به شاخ می شود.
در این مقاله می خواهم حاصل تحقیقاتم روی شرکت های ایرانی و خارجی را با شما به اشتراک بگذارم تا ببینیم چطور می توانیم این دیگ جوشان را مدیریت کنیم که سر نرود.
برای اینکه بفهمیم دعوا سر چیست، اول باید بازیگران صحنه را بشناسیم. بیایید نگاهی به ویژگی های این نسل ها بیندازیم، اما نه به صورت خشک و کلیشه ای، بلکه به صورت روایی:
اول از همه بیبی بومرها و اوایل نسل ایکس (متولدین دهه ۳۰ تا ۵۰) را داریم. این عزیزان ستون های سنتی شرکت هستند. برای آن ها "کار" یعنی هویت. آن ها به سلسله مراتب احترام می گذارند، عاشق جلسات حضوری هستند و معتقدند تا وقتی چراغ اتاق مدیر روشن است، نباید شرکت را ترک کرد. در فرهنگ ایرانی، این نسل با مفاهیمی مثل "حفظ آبرو" و "احترام به بزرگتر" گره خورده است. مطالعه بیشتر درباره شکاف نسلی در ایران
بعد می رسیم به میلنیال ها یا همان دهه شصتی ها. نسلی که پل میان سنت و مدرنیته شد. آن ها تشنه پیشرفت و یادگیری هستند، اما هنوز رگه هایی از اطاعت پذیری نسل قبل را دارند. آن ها اولین گروهی بودند که گفتند "ما فقط کار نمی کنیم که زنده بمانیم، می خواهیم کارمان معنا داشته باشد".
و اما نسل زد (Gen Z) یا دهه هفتادی ها و هشتادی ها. این جاست که بازی عوض می شود! این نسل، بومی دنیای دیجیتال است. آن ها صریح، نترس و به شدت واقع بین هستند. اگر به یک دهه چهلی بگویید "این کار را بکن"، می گوید "چشم". اما اگر به یک دهه هشتادی بگویید، می پرسد "چرا؟ چه نفعی برای من یا دنیا دارد؟". آن ها به دنبال انعطاف پذیری، دورکاری و سلامت روان هستند و اگر احساس کنند محیط کار سمی است، بدون تعارف خداحافظی می کنند. آنچه نسل زد واقعاً از محیط کار می خواهد
یکی از جذاب ترین و البته سخت ترین بخش های ماجرا در ایران، تضاد فرهنگی است. در شرکت های ما، فرهنگ "تعارف" ریشه دوانده. مدیر قدیمی انتظار دارد کارمندش با زبانِ بی زبانی و با کلی مقدمه چینی درخواستش را بگوید. اما نیروی جوان امروزی؟ او یاد گرفته که شفافیت کلید موفقیت است.
تحقیقات نشان می دهد که یکی از بزرگترین تنش ها در شرکت های ایرانی همینجاست: مدیرِ باسابقه، صراحتِ کارمند جوان را به حساب "گستاخی" می گذارد و کارمند جوان، سیاست مداریِ مدیر را به حساب "دورویی" یا "ناکارآمدی". در حالی که هر دو فقط دارند با زبان نسل خودشان صحبت می کنند. تأثیر تعارف در تعاملات ایرانی
معضلات و دردسرها:
مشکل اصلی در "ترجمه" است. وقتی مدیر می گوید "باید متعهد باشیم"، منظورش ماندن تا ساعت ۸ شب است. اما کارمند جوان تعهد را در "تحویل باکیفیت پروژه" می بیند، حتی اگر ساعت ۲ ظهر لپ تاپش را ببندد و برود کافه. این سوءتفاهم باعث فرسودگی شغلی در هر دو طرف می شود. همچنین در شرکت های خانوادگی ایرانی، بحران جانشینی بیداد می کند. نسل جدید علاقه ای به ادامه راه سنتی پدران ندارد و می خواهد همه چیز را مدرن (و گاهی تخریب) کند که باعث مقاومت شدید نسل قدیم می شود. چالش های جانشینی در کسب و کارهای خانوادگی
محاسن و فرصت های طلایی:
اما نیمه پر لیوان فوق العاده است! ترکیب تجربه ی نسل قدیم با تسلط تکنولوژیک نسل جدید، معجزه می کند. شرکت هایی که توانسته اند این دو را آشتی دهند، برنده اند. تصور کنید حکمت و صبر یک مدیر باتجربه با سرعت عمل و خلاقیت دیجیتال یک دهه هشتادی ترکیب شود. نتیجه اش می شود چیزی شبیه به مدل های موفق منتورینگ معکوس (Reverse Mentoring) که در شرکت های بزرگ دنیا مثل زیمنس و تویوتا اجرا شده است؛ جایی که جوان ها به مدیران ارشد یاد می دهند چطور با تکنولوژی های روز دنیا کار کنند. نمونه همکاری های موفق فناورانه در سطح جهانی
در اکوسیستم استارتاپی ایران، مثل اسنپ یا دیجی کالا، ما شاهد تلاش های جالبی برای حل این موضوع بوده ایم. این شرکت ها سعی کرده اند با ایجاد محیط های کاری باز، ساعت های منعطف و فرهنگ پوشش راحت تر، دل نسل زد را به دست بیاورند. مدیران منابع انسانی در شرکت هایی مثل اسنپ در مصاحبه های خود تأکید دارند که جذب این نسل نیازمند درک ارزش های متفاوت آن هاست. اما گزارش ها نشان می دهد که حتی آنجا هم چالش هست. گاهی اوقات بدنه مدیریتی با انتظارات بسیار بالای نسل زد برای "شفافیت مالی" و "آزادی عمل مطلق" به مشکل می خورند. نسل جدید ایران، به دلیل شرایط اقتصادی و تورم، وفاداری سازمانی کمتری دارد و بیشتر به دنبال "امنیت مالی لحظه ای" و "رشد سریع" است. چالش های منابع انسانی در اکوسیستم استارتاپی ایران
اگر مدیر هستید یا کارمند، فرقی نمی کند؛ برای بقا و پیشرفت در این محیط باید چند مهارت را یاد بگیرید:
۱. خداحافظی با کلیشه ها: لطفا از گفتن جملاتی مثل "دهه هشتادی ها تنبل اند" یا "پیرمردها نمی فهمند" دست بردارید. هر فردی منحصر به فرد است. تحقیقات نشان داده که اگر برچسب سنی را برداریم، آدم ها خیلی راحت تر با هم کار می کنند. مدیریت تنوع نسلی در محیط کار
۲. منتورینگ دوطرفه (Reverse Mentoring): این بهترین راهکار است. جوان ترها به مسن ترها ابزارهای دیجیتال و ترندهای روز را یاد بدهند و مسن ترها به جوان ها "هوش هیجانی"، "مذاکره" و "سیاست های سازمانی" را آموزش دهند. این معامله برد-برد است.
۳. شخصی سازی ارتباطات: مدیران باهوش می دانند که با هر کس باید به زبان خودش حرف زد. با نسل قدیم؟ تماس تلفنی یا جلسه حضوری بگذارید تا احساس احترام کنند. با نسل جدید؟ یک پیام در اسلک یا تلگرام بفرستید، کارتان سریع تر راه می افتد.
۴. شفافیت را بغل کنید: برای نسل جدید ایران، هیچ چیز مهم تر از شفافیت نیست. اگر نمی توانید حقوق ها را بالا ببرید، صادقانه بگویید چرا. پنهان کاری و "سیاست بازی" سم مهلک برای انگیزه نسل زد است.
۵. انعطاف پذیری: دوران ساعت زنی تمام شده. خروجی کار را بسنجید نه ساعت حضور را. اگر کارمندی ساعت ۲ صبح بهترین کد را می زند، چرا باید مجبورش کنید ۸ صبح کارت بزند؟
اختلاف سن در محل کار، مثل اختلاف پتانسیل در برق است؛ می تواند باعث جرقه و آتش سوزی شود، یا می تواند نیروی محرکه ای باشد که چراغ شرکت را پرنورتر می کند. همه چیز بستگی به این دارد که ما چطور این انرژی را هدایت کنیم. در ایرانِ امروز، با این همه فشار اقتصادی و اجتماعی، ما بیشتر از هر زمان دیگری به همدلی بین نسلی نیاز داریم. بیایید به جای جنگیدن با تفاوت ها، از آن ها نردبانی بسازیم برای بالا رفتن.
#نسل_زد #منابع_انسانی #فرهنگ_سازمانی #مدیریت #ایران #توسعه_فردی #محیط_کار #استارتاپ #GenZ #WorkplaceCulture
مهران فره راز
Mehran Farahraz
09353637700
