ببین بذار باهات صادق باشم
اکثر مطالبی که تا حالا درباره خودشناسی خوندی، یا کلیشه اس یا الکی.
آره درست شنیدی الکی!
اونایی که میگن چشماتو ببند و به ندای درونت گوش کن، حقیقت در قلب توعه یا هیچی از خودشناسی نمیدونن یا دارن پکیج و کتاب زرد میفروشن. خودشناسی نه با شمع روشن کردن به دست میاد و نه با غرق شدن در توهمات.
بزار با یه مثال بهت بگم
فرض کن یه دوربین داری که ۲۴ ساعته ازت فیلم میگیره اما یه مشکل کوچولو هست.
اونم اینه که تو هیچ وقت نمیتونی فیلم هاش رو ببینی و فقط میتونی حدس بزنی توشون چه خبره.
به این میگن زندگی بدون خودشناسی.
بیشتر ما سالها با همین دوربین معیوب زندگی میکنیم و فکر میکنیم خودمونو میشناسیم ولی در حقیقت فقط یک داستان از خودمون رو میشناسیم.
همون داستانی که بارها برای بقیه تعریف کردیم: من فلانجور آدمم... من این چیزا رو دوست دارم... از اینا چیزا خوشم نمیاد...
حقیقت تلخ؟ تحقیقات نشون میده ۸۷٪ آدمها فکر میکنن خودشون رو خوب می شناسن، اما در واقعیت فقط ۱۵٪ اون ها واقعا به خودشناسی رسیدن. یعنی از هر هشت نفر، هفت نفر دارن اشتباه میکنن. هفت نفر! باورت میشه؟
خودشناسی یعنی چی اصلا؟ (فراتر از لایههای سطحی)
خودشناسی یعنی بدونی زیر فشار و استرس چه واکنشی داری نه اینکه توی کافه و در حال قهوه خوردن چه آدمی هستی. خیلی ها در وضعیت عادی فوقالعادهان؛ مهربون، صبور و باحال اما زیر استرس؟ یه آدم دیگه میشن.
خودشناسی یعنی قبل از اینکه طوفان برسه، بدونی کدوم قطعه از کشتیت زودتر میشکنه.
بیا خودشناسی رو به سه لایه تقسیم کنیم:
لایه اول: آگاهی جوهری (چیزی که فکر میکنی هستی)
این لایه مال فیلسوفای قدیمه. سقراط میگفت: خودت را بشناس.
یعنی برو تو وجودت ببین چه خبره.
* تمرین عملی: یک هفته هرشب بنویس.
دو تا ستون بکش. سمت چپ بنویس «پیشبینی کردم چیکار کنم» و سمت راست بنویس «واقعاً چیکار کردم» فاصله بین این دو تا ستون همون جاییه که زندگیت رو گم میکنی
خودت رو قضاوت نکن. ننویس «خوب بودم» یا «بد بودم» فقط بنویس: «امروز ۲ ساعت درس خوندم، ۳ ساعت فیلم دیدم.»
* کشف من: من وقتی این کار رو کردم، فهمیدم هر روز حوالی ساعت ۴ بعد از ظهر مغزم خاموش میشه. فهمیدم روزهای یکشنبه حالم خیلی بهتر از دوشنبه هاست. این لایه خوبه، اما کافی نیست.
لایه دوم: تحلیل رفتاری (جایی که ۹۰٪ آدما گیر میکنند)
بیا صادقانه جواب بده: آخرین باری که استرس شدیدی داشتی، چه رفتاری ازت سر زد که بعدش گفتی «کاش این کار رو نمیکردم؟»
روی باومایستر (روانشناس معروف) میگه: بزرگترین اشتباه آدم ها اینه که رفتارهای موقعیتی رو به صفات شخصیتی تبدیل میکنن.
یعنی اگه تحت فشار کارها رو عقب میندازی، لزوما آدم تنبلی نیستی بلکه در شرایط استرس رفتار تعلل از خودت نشون میدی.
این جمله رو قاب کن و بزن به دیوار اتاقت:
«تو رفتارهات نیستی، تو آگاهی پشت اون رفتارهایی»
لایه سوم: بازخورد اجتماعی (همونی که ازش فرار میکنی)
این لایه رو هیچ کس دوست نداره چون «نقطه کور» ماست. چیزهایی که بقیه درباره ما میبینن ولی ما خودمون نمیبینیم.
* تمرین شجاعانه: از دو نفر که باهات راحتن بپرس: «یک رفتاری که من مدام تکرار میکنم و خودم نمیبینم چیه؟»
وقتی من این کار رو کردم، فهمیدم همیشه حرف بقیه رو قطع میکنم. اولش عصبانی شدم، اما بعد فهمیدم این ها گنج های پنهان من هستند. بدون دیدن این نقاط، هیچ تغییری ممکن نیست.
ابزارهای عملی (دیباگ کردن شخصیت)
اگه واقعا میخوای وارد لایه های عمیق تر بشی، به جای کتابهای انگیزشی، سراغ این تستهای معتبر برو:
1. تست طرحوارههای یانگ: (سایت ایسنج یا طرحواره). این تست بهت میگه چه تلههای شخصیتی داری. مثلا چرا همیشه آدم های اشتباهی رو انتخاب می کنی یا چرا همیشه می ترسی رها بشی.
2. تست تیپ شناسی شخصیت (سایت کاربوم یا www.16personalities.com)
برای شروع تست MBTI یا تست پنج عامل شخصیت (NEO) بهت میگه سیستم عصبیت چطور کار میکنه و در برابر تجربههای جدید چقدر منعطفی و چطور تصمیم میگیری.
برنامه عملی ۳ روزه (مخصوص آدمهای جدی)
* روز اول: برو تو سایت esanj.ir و تست طرحواره یا شخصیتشناسی رو بزن. نتایج رو مثل یک «نقشه گنج» ذخیره کن.
* روز دوم: سه تا از ویژگی های اصلیت رو با نظر دوستات مقایسه کن. ببین چقدر «تصویر تو از خودت» با «تصویر بقیه از تو» متفاوته؟
* روز سوم: یکی از نقاط ضعفت رو انتخاب کن. اگه نقطه ضعفت تعلل هست، پروژه ات رو به قطعات ۱۰ دقیقهای تقسیم کن. تغییر از عمل شروع میشه نه فکر.
بذار یه مثال برنامه نویسی بزنم:
توی دنیای کدها هیچ برنامه نویسی به خاطر نوشتن کدی که ظاهرا کار میکنه جایزه نمیگیره. اعتبار واقعی مال اون کسیه که وقتی سیستم کرش میکنه میره لای هزاران خط کد و انگشت میذاره روی نقطه ضعف و با شجاعت میگه باگ اینجاست!
تا وقتی روی اشتباهت اسم نذاری نمیتونی دیباگش کنی.
فقط داری با دعا و توسل منتظر میمونی که دفعهی بعد سیستم خودبهخود نپره!
خودشناسی یعنی همین، پیدا کردن باگهای رفتاری قبل از اینکه کل زندگیت رو از کار بندازن.
حالا تو بگو بزرگترین باگ رفتاری که تا حالا توی سیستم زندگیت پیدا کردی چی بوده؟
توی کامنت ها برام بنویس تا با هم دیباگش کنیم.
