کلینیک روانشناسی و مشاوره آوان – انتخاب همسر یا شریک زندگی، یکی از سرنوشتسازترین تصمیمهای هر انسان است. برخلاف بسیاری از انتخابهای دیگر، این تصمیم فقط مربوط به امروز یا چند سال آینده نیست؛ بلکه مستقیماً بر سلامت روان، توسعه فردی، کیفیت زندگی، آرامش درونی و حتی مسیر شغلی و اجتماعی ما اثر میگذارد. عشق مهم است، جذابیت مهم است، اما برای زندگی مشترک پایدار، اینها بهتنهایی کافی نیستند. ازدواج موفق بیشتر شبیه همکاری بلندمدت است تا هیجان کوتاهمدت.
در میان دهها ویژگی که میتوان بررسی کرد، چهار معیار وجود دارند که ستونهای اصلی رابطهی عاطفی مادامالعمر سالم را تشکیل میدهند.
بلوغ عاطفی یعنی توانایی درک احساسات خود، مدیریت آنها و برخورد سالم با احساسات دیگران. این ویژگی شاید مهمترین عامل در دوام رابطه باشد. یک فرد بالغ از نظر عاطفی:
در زمان عصبانیت توهین نمیکند.
قهر طولانی و تنبیه عاطفی راه نمیاندازد.
مسئولیت اشتباهاتش را میپذیرد.
میتواند درباره احساساتش حرف بزند.
بهجای سرزنش، دنبال حل مسئله است.
زندگی مشترک بدون اختلاف ممکن نیست. تفاوتها، سوءتفاهمها و فشارهای زندگی همیشه وجود دارند. آنچه رابطه را نجات میدهد، نحوه مدیریت اختلاف است، نه نبودن آن.
اگر فردی در برابر هر مشکل کوچکی واکنش انفجاری دارد، مدام شما را مقصر میداند، احساسات شما را مسخره میکند یا از گفتگو فرار میکند، حتی اگر هزار ویژگی مثبت دیگر هم داشته باشد، رابطه در درازمدت فرسایشی خواهد شد. بلوغ عاطفی یعنی اینکه «ما مقابل هم نیستیم؛ ما کنار هم، مقابل مشکل هستیم.»
علاقه میتواند شما را به هم نزدیک کند، اما ارزشها تعیین میکنند چقدر کنار هم میمانید. ارزشها باورهای عمیق ما درباره زندگیاند، مثل:
اهمیت خانواده
نگاه به پول و پسانداز
سبک تربیت فرزند
تعهد مذهبی یا معنوی
سبک زندگی (ساده یا تجملی)
مرزهای ارتباط با دیگران
نقشهای زن و مرد در زندگی
بسیاری از زوجها از نظر احساسی عاشق هم هستند، اما چون ارزشهای بنیادینشان متفاوت است، بعد از چند سال دچار تنشهای شدید میشوند. برای نمونه:
یکی خانوادهمحور و دیگری کاملاً فردگرا
یکی اهل پسانداز و دیگری ولخرج
یکی خواهان فرزند و دیگری مخالف
یکی سنتی و دیگری کاملاً مدرن
این تفاوتها با عشق از بین نمیروند؛ فقط مدتی نادیده گرفته میشوند. نکته مهم این است که لازم نیست شما در همه چیز شبیه هم باشید، اما در اصول زندگی باید در یک جهت حرکت کنید. رابطه زمانی فرسوده میشود که یکی از طرفین مدام احساس کند دارد از باورهای اصلی خودش دور میشود.
عشق بدون احترام دوام ندارد. احترام یعنی دیدن طرف مقابل به عنوان یک انسان کامل، نه ابزاری برای رفع نیازهای شخصی. نشانههای احترام در رابطه:
قطع نکردن حرف طرف مقابل
تحقیر نکردن در جمع یا خلوت
مسخره نکردن نقاط ضعف
گوش دادن واقعی
توجه به مرزهای فردی
قدردانی از تلاشها
بیاحترامی همیشه با فریاد و دعوا نیست. گاهی در قالب شوخیهای تحقیرآمیز، بیتوجهی، مقایسه با دیگران یا بیارزش جلوه دادن احساسات بروز میکند. وقتی احترام از بین میرود، امنیت روانی هم از بین میرود. فرد دیگر نمیتواند خودش باشد. مدام در حالت دفاعی قرار میگیرد، حرفهایش را سانسور میکند و کمکم فاصله عاطفی ایجاد میشود.
در رابطه سالم، حتی هنگام دعوا هم خط قرمزهایی وجود دارد. هیچ مشکلی آنقدر بزرگ نیست که شخصیت طرف مقابل را زیر سؤال ببرد.
بسیاری از رابطهها نه به خاطر «مشکلات بزرگ»، بلکه به خاطر «حل نشدن مشکلات کوچک» از هم میپاشند. ارتباط سالم یعنی:
بتوانید ناراحتیتان را بدون حمله بیان کنید.
بتوانید انتقاد بشنوید بدون اینکه فوراً دفاعی شوید.
بتوانید به توافق برسید، نه اینکه فقط برنده شوید.
بتوانید عذرخواهی کنید.
فردی که بلد نیست گفتگو کند، معمولاً یکی از این رفتارهای زیر را دارد:
سکوت و فاصله گرفتن
فریاد و پرخاشگری
بیاهمیت جلوه دادن مشکل
فرار از بحث
اما زوجهای موفق به این اصل باور دارند که «هیچ مسئلهای حلنشده رها نمیشود.» آنها میدانند هدف رابطه، اثبات حقانیت فردی نیست؛ هدف حفظ اتصال است.
بسیاری از افراد در انتخاب شریک زندگی، بیش از حد روی جذابیت ظاهری، هیجان یا احساسات اولیه تمرکز میکنند. اینها مهماند، اما پایدار نیستند. اثری که بعد از فروکش کردن هیجان باقی میماند، شخصیت واقعی، مهارتهای رفتاری و ارزشهاست. زندگی مشترک بیشتر شامل پرداخت قبضها یا اقساط، مدیریت استرس، تصمیمگیریهای سخت، بیماری، خستگی و مسئولیت است تا شامهای رمانتیک و سفرهای دونفره. در نهایت، همسر یا شریک زندگی مناسب کسی است که:
از نظر عاطفی بالغ باشد.
ارزشهای زندگیاش با شما همراستا باشد.
به شما عمیقاً احترام بگذارد.
بلد باشد گفتگو کند و تعارض را حل کند.
اگر این چهار پایه وجود داشته باشند، عشق رشد میکند. اگر نباشند، حتی شدیدترین عشقها هم زیر فشار زندگی روزمره ترک میخورند. انتخاب شریک زندگی یعنی انتخاب همتیمی برای طولانیترین مسیر زندگی. پس بهجای اینکه فقط بپرسید «دوستم دارد؟»، از خود بپرسید: «آیا با این فرد میتوانم با آرامش، رشد، احترام و امنیت روانی زندگی کنم؟» پاسخ این سؤال، آینده شما را میسازد.
«پیشنهاد میشود از تست های شخصیت کلینیک روانشناسی آوان که به صورت رایگان در اختیار شما قرار داده شده است، برای آشنایی و آگاهی بیشتر از خودتان استفاده کنید.»
