آیا سازمان ما برای دنیای امروز ساخته شده؟

سال ۱۴۰۴ برای خیلی از ما فقط یه سال کاری معمولی نبود. جنگ، نوسان‌های اقتصادی، تغییرهای ناگهانی، تصمیم‌های غیرقابل‌پیش‌بینی، جابه‌جا شدن اولویت‌ها و کلی اتفاق دیگه باعث شد دوباره به این فکر کنم:

💭شرکت توی همچین شرایطی باید چه شکلی باشه؟ چطور میشه در شرایطی که انقدر محیط متغیر و ابهام داریم، بتونی یه سازمان رو در مسیر رشد هدایت کنی؟

چون دنیایی که داریم توش کار می‌کنیم، خیلی وقت‌ها اصلاً قابل پیش‌بینی نیست. تو ادبیات مدیریت، به همچین فضایی می‌گن جهان  VUCA.

یعنی جهانی که توش:

⚡Volatility داریم؛ یعنی تغییرها سریع و گاهی ناگهانی‌ان.

❓Uncertainty داریم؛ یعنی همیشه نمی‌دونیم تصمیم امروز، فردا چه نتیجه‌ای می‌ده.

🕸️Complexity داریم؛ یعنی مسئله‌ها فقط یه علت و یه جواب ندارن؛ چندتا عامل به هم وصلن.

🌫️Ambiguity داریم؛ یعنی حتی تفسیر آدم‌ها از یه اتفاق هم می‌تونه متفاوت باشه.

🐙 در حین مطالعاتم با مفهوم Octopus Organization  یا «سازمان اختاپوسی» آشنا شدم. مدلی که می‌گه سازمان می‌تونه شبیه اختاپوس عمل کنه: یه هویت و جهت کلی داره، اما بازوهاش می‌تونن مستقل، حساس، سریع و متناسب با موقعیت عمل کنن.

توی چنین سازمانی:

·       همه تیم‌ها قرار نیست شبیه هم کار کنن. هر بخش می‌تونه متناسب با مسئله خودش، ریتم و منطق کاری خودش رو داشته باشه.

·       همه تصمیم‌ها قرار نیست از یه نقطه مرکزی بیاد. مرکز سازمان بیشتر نقش جهت‌دهنده و هماهنگ‌کننده داره، نه کنترل‌کننده همه جزئیات.

·       تیم‌ها اختیار عمل و قدرت کافی برای تصمیم‌گیری و اقدام رو دارن. تیم‌ها باید اون‌قدر به محیط نزدیک باشن که تغییر رو زودتر حس کنن و زودتر واکنش نشون بدن.

⚒️ برای ساختن چنین سازمانی باید از فرهنگ شرکت و تغییر رفتار رهبران شروع کرد. در واقع باید:

·       شفافیت واقعی ایجاد کنیم تا همه زمینه‌ها (context) لازم برای تصمیم و اقدام رو داشته باشن.

·       حس مالکیت بسازیم تا همه مسئولیت end to end بردارن.

·       کنجکاوی رو تشویق کنیم تا همه میل به آزمایش و یادگیری در عمل پیدا کنن.

انجام این کارها یه تغییر پارادایم کامل در یه شرکت می‌تونه باشه و نیاز به پذیرش و همراهی تیم ارشد داره. اینجا دقیقا جایی هست که فانکشن منابع انسانی میتونه نقش استراتژیک خودش رو بازی کنه و به قول دیو اولریچ سازمانی برنده در بازار بسازه.

برای مطالعه بیشتر:

·       https://hbr.org/2007/11/a-leaders-framework-for-decision-making

·       https://hbr.org/2025/11/become-an-octopus-organization