کلاس ششم، مقطعی حساس و پر از انرژی و تحرک است. در این سن (۱۱ تا ۱۲ سالگی)، دانشآموزان پسر با شور و هیجان زیادی وارد کلاس میشوند و گاهی کنترل هیجان و تکانههای خود را از دست میدهند. به یاد دارم که سال گذشته، در کلاس خودم، یکی از دانشآموزان به نام «امین» تقریباً هر روز هنگام تدریس پرحرفی میکرد و مکرراً با شوخیها و سوالات بیموقع، کلاس را از تمرکز خارج میکرد. ابتدا تصور کردم باید با تذکر مداوم و تنبیه او را آرام کنم، اما این روش نتیجه عکس داد و پرخاشگری او بیشتر شد.
چیستی و چرایی شلوغی
با مشاهده دقیق رفتار امین و دیگر دانشآموزان، متوجه شدم که پرحرفی و شلوغی، نشانهی نیاز به دیده شدن و تخلیه انرژی است، نه بیانضباطی صرف. بسیاری از این کودکان، در خانه کمتر مورد توجه هستند یا ساعات زیادی را با موبایل یا تلویزیون میگذرانند و فرصت تخلیه انرژی خود را ندارند. مغز در این سن هنوز در حال تکامل است و کنترل تکانه و تمرکز پایدار کامل نیست.
تجربه عملی برای هدایت انرژی
با تغییر رویکرد، به جای سرکوب، انرژی امین و دوستانش را هدایت کردم:
در شروع کلاس، فعالیتهای کوتاه حرکتی و بازیهای سریع برای گرم کردن ذهن و بدن گذاشتم.
امین را به عنوان مسئول پخش برگهها و هدایت گروه کوچک کار گروهی انتخاب کردم؛ همین مسئولیت او را در کلاس آرامتر کرد.
هنگام رفتار مثبت، حتی کوچکترین تلاش او را تحسین کردم، نه فقط خطاها را گوشزد کردم.
در گوشهای از کلاس، زمانی را برای گفتوگوهای کوتاه فردی با او گذاشتم تا احساس کند دیده و شنیده میشود.
نتیجه شگفتانگیز بود: بعد از چند هفته، پرحرفی او کمتر شد و به جای آن، مشارکت فعال و مثبت در بحثهای کلاسی افزایش یافت.
نقش مدرسه و خانواده
مدرسهای که فضای فعال و مشارکتی دارد و معلم فرصت تعامل فردی پیدا میکند، شلوغی را کاهش میدهد. خانواده نیز با قوانین روشن، خواب کافی و محدود کردن زمان بیهدف با موبایل، به آرامش کودک کمک میکند. در تجربه من، وقتی والدین امین همکاری کردند و مسئولیتهای خانه را به شکل بازی و مشارکت تعریف کردند، رفتار کلاسی او بسیار بهتر شد.
اهمیت حمایت مشاور و همکاری معلم و والدین
در موارد شدید، مشاور مدرسه میتواند با شناخت دقیق سبک رفتاری کودک به معلم و والدین راهنمایی بدهد. این مداخله هیچ ربطی به برچسبزنی یا درمان ندارد، بلکه هدایت کودک به مسیر درست را تسهیل میکند.
برخورد نادرست چه آسیبهایی دارد؟
تنبیه مکرر، تذکر علنی و برچسب «شیطان» یا «بینظم» میتواند عزت نفس و انگیزه کودک را کاهش دهد. در تجربه من، دانشآموزان شلوغی که مورد حمایت و هدایت قرار گرفتند، نهتنها رفتارشان اصلاح شد، بلکه تواناییهای اجتماعی و رهبری گروهی آنها افزایش یافت.
نتیجهگیری
شلوغی و پرحرفی دانشآموزان پسر پایه ششم، یک چالش تربیتی طبیعی است. اگر معلم، مدرسه و خانواده با هم، با نگاه همدلانه و روشهای عملی، رفتار کودک را هدایت کنند، این انرژی میتواند به مهارتهای اجتماعی، مسئولیتپذیری و موفقیت تحصیلی تبدیل شود. تجربه شخصی من با امین و کلاس ششم، ثابت کرد که پرحرفی امروز، لزوماً به معنای مشکل فردی نیست ؛ بلکه فرصتی برای رشد و یادگیری است. فردا نیست؛ بلکه فرصتی برای رشد و یادگیری است.
