"🧠 افکار آزاردهنده vs توهم: تفاوتها، علل و راهکارها
آیا تا حالا افکاری ناخواسته و ترسناک به ذهنتون هجوم آورده که نتونید کنترلش کنید؟ یا صداها و تصاویری دیدید که واقعی نیستن؟ این تجربیات رایجتر از اون چیزیه که فکر میکنید!
افکار آزاردهنده (Intrusive Thoughts) چیست؟
این افکار ناخواسته، تکراری و اغلب ناخوشایند هستن که مثل مهمون ناخونده به ذهن میان. مثلاً فکر آسیب زدن به کسی یا ترس از آلودگی. برخلاف توهم، اینها رو به عنوان 'فکر خودمون' میشناسیم، اما کنترلشون سخته
توهم (Hallucinations) چیست؟
توهمها تجربیات حسی هستن که واقعی نیستن، مثل شنیدن صداها یا دیدن تصاویر. فرد احساس میکنه اینها از بیرون میان، نه از ذهن خودش. اغلب در اختلالات مثل اسکیزوفرنی یا تحت تاثیر استرس شدید رخ میدن
تفاوتها و شباهتها
افکار آزاردهنده معمولاً در اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) یا اضطراب دیده میشن و آگاهانه هستن، اما توهمها بیشتر در روانپریشی یا مشکلات عصبی ظاهر میشن و مثل واقعیت حس میشن. هر دو میتونن از استرس، کمبود خواب یا اختلالات روانی ناشی بشن و گاهی همپوشانی دارن – مثلاً در PTSD
علل رایج
- افکار آزاردهنده: استرس، اضطراب، OCD، PTSD
- توهم: اسکیزوفرنی، مواد مخدر، کمبود خواب، مشکلات مغزی مثل پارکینسون
این اطلاعات بر پایه تحقیقات معتبر و بهروز مثل مقالات PMC، Harvard Health، NIMH و Nature هست. برای جزئیات بیشتر:
- Harvard Health: Managing Intrusive Thoughts (۲۰۲۴)
- Frontiers: Hallucinations and Delusions (۲۰۲۱)
- NIMH: OCD and Intrusive Thoughts
نویسنده دکتر نینا صادقی
