اردیبهشت امسال با اردیبهشتهای سالهای گذشته تفاوت زیادی دارد؛ تفاوتی که بسیاری از فعالان اقتصادی آن را در تصمیمها، نگرانیها و حتی برنامهریزیهای روزانه خود احساس میکنند. این نوشته خطاب به صاحبان کسبوکارهای کوچک و بزرگ است؛ کسانی که این روزها در حال عبور از یکی از پیچیدهترین دورههای کاری خود هستند.
در ماههای اخیر، بسیاری از کسبوکارها ناچار به تعدیل نیرو شدهاند. احتمالاً در اطراف خود افرادی را میشناسیم که خودشان یا یکی از نزدیکانشان این تجربه را پشت سر گذاشتهاند. این اتفاق بیش از هر چیز نشان میدهد که فضای فعالیت اقتصادی در حال حاضر تا چه اندازه تحت فشار قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، مهمترین اولویت برای بسیاری از سازمانها دیگر «رشد سریع» نیست، بلکه بقای کسبوکار است.
سیاستهای انقباضی؛ تصمیمی سخت اما ضروری
وقتی شرایط اقتصادی با عدم اطمینان همراه میشود، طبیعی است که کسبوکارها به سمت سیاستهای انقباضی حرکت کنند. این سیاستها به معنای مدیریت دقیقتر هزینهها، اولویتبندی فعالیتها و تمرکز بر حفظ منابع موجود است.
مدیران در چنین دورههایی باید تصمیمهای دشواری بگیرند؛ از جمله:
کاهش هزینههای غیرضروری
حذف فعالیتهایی که ارزش افزوده مشخصی ایجاد نمیکنند
متوقف کردن پروژههایی که بازده کوتاهمدت ندارند
مدیریت دقیقتر هزینههای عملیاتی و سازمانی
شاید این تصمیمها در نگاه اول سخت یا حتی ناخوشایند به نظر برسند، اما در بسیاری از موارد میتوانند تفاوت میان «ادامه فعالیت» و «تعطیلی کسبوکار» باشند.
مدیریت نقدینگی؛ حیاتیتر از همیشه
یکی از مهمترین موضوعاتی که در این روزها اهمیت دوچندان پیدا کرده، نقدینگی است. بسیاری از کسبوکارها ممکن است روی کاغذ سودآور باشند، اما اگر جریان نقدی مناسبی نداشته باشند، در عمل با مشکل جدی مواجه خواهند شد.
به همین دلیل، بسیاری از مدیران در شرایط فعلی ترجیح میدهند فروشهای خود را تا حد امکان به صورت نقدی انجام دهند و از فروشهای بلندمدت چکی یا تعهدات مالی طولانی فاصله بگیرند. هرچه دوره وصول مطالبات کوتاهتر باشد، توان کسبوکار برای ادامه فعالیت و مدیریت بحران بیشتر خواهد بود.
در چنین شرایطی، حفظ نقدینگی و کنترل جریان پول ورودی و خروجی به یکی از مهمترین وظایف مدیران تبدیل میشود.
چالش بزرگ عدم قطعیت
یکی دیگر از فشارهای جدی که کسبوکارها این روزها تجربه میکنند، مسئله عدم قطعیت است. اتفاقات محیطی باعث شده قدرت پیشبینی برای بسیاری از مدیران کاهش پیدا کند و برنامهریزیهای بلندمدت دشوار شود.
حتی بسیاری از مدیران و مشاوران کسبوکار عنوان میکنند که برنامهریزیهای فعلی آنها در بهترین حالت برای یک یا دو هفته آینده انجام میشود و پیشبینی فراتر از آن با اطمینان بسیار کمی همراه است.
در چنین شرایطی، سازمانها باید خود را برای سناریوهای مختلف آماده کنند:
اگر شرایط بازار ناگهان تغییر کند چه اتفاقی خواهد افتاد؟(جنگ بشه و یا توافقی حاصل شود)
اگر هزینهها افزایش پیدا کند کسبوکار چه واکنشی باید نشان دهد؟( به دلیل شرایط سخت واردات، تولیدو ...)
و مهمتر از همه، چگونه میتوان سازمان را به اندازهای چابک ساخت که در برابر تغییرات سریع مقاومت و انعطافپذیری لازم را داشته باشد؟
فشار هزینهها بر کسبوکارها
افزایش هزینههای عملیاتی نیز یکی دیگر از چالشهای جدی این روزهاست. رشد قابل توجه حقوق و مزایا، افزایش هزینههای تأمین و سایر مخارج جاری باعث شده فشار مالی بیشتری بر بسیاری از کسبوکارها وارد شود. همین موضوع اهمیت مدیریت هزینهها و برنامهریزی مالی دقیق را دوچندان کرده است.
جمعبندی؛ سه اصل برای عبور از شرایط دشوار
شرایط امروز برای بسیاری از کسبوکارها آسان نیست و احتمال تعطیلی برخی از آنها نیز وجود دارد. با این حال تجربه نشان داده است که سازمانهایی که در چنین دورههایی تصمیمهای هوشمندانهتری میگیرند، شانس بیشتری برای عبور از بحران دارند.
در وضعیت فعلی سه اصل میتواند به بقای کسبوکارها کمک کند:
مدیریت دقیق هزینهها
حفظ و تقویت نقدینگی
و آمادگی برای سناریوهای مختلف آینده
شاید این روزها زمان توسعههای بزرگ و برنامههای بلندپروازانه نباشد؛ اما بدون شک زمانی است برای مدیریت هوشمندانه، تصمیمگیری واقعبینانه و حفظ کسبوکار تا عبور از شرایط دشوار.
