تا به حال برایت سؤال شده چرا بعضی افراد در رابطه خیلی زود وابسته میشوند؟
چرا بعضیها دائماً نگران از دست دادن رابطه هستند؟
چرا برخی افراد از صمیمیت میترسند و وقتی رابطه جدی میشود فاصله میگیرند؟
و چرا بعضی افراد میتوانند هم صمیمی باشند و هم استقلال خود را حفظ کنند؟
روانشناسان معتقدند بخش مهمی از پاسخ این سؤالها در چیزی به نام سبک دلبستگی نهفته است.
سبک دلبستگی یکی از مهمترین مفاهیم روانشناسی روابط است؛ مفهومی که میتواند توضیح دهد چرا در روابط عاشقانه، دوستیها و حتی رابطه با خودمان به شکل خاصی رفتار میکنیم.
در این مقاله با انواع سبکهای دلبستگی، نشانههای هر سبک و تأثیر آنها بر روابط عاطفی آشنا میشویم.
سبک دلبستگی الگوی روانی و هیجانیای است که تعیین میکند:
چگونه به دیگران نزدیک میشویم
چگونه عشق را تجربه میکنیم
چگونه به جدایی واکنش نشان میدهیم
چگونه امنیت یا ناامنی را در رابطه احساس میکنیم
این الگوها معمولاً از تجربههای اولیه ما با مراقبان اصلی در دوران کودکی شکل میگیرند.
کودک از طریق تعامل با والدین یا مراقبان خود یاد میگیرد:
«آیا دنیا جای امنی است؟»
«آیا آدمها در دسترس و قابل اعتماد هستند؟»
«آیا من دوستداشتنی هستم؟»
پاسخ به این سؤالها در بزرگسالی نیز بر روابط ما اثر میگذارد.
روانشناسان معمولاً چهار سبک اصلی دلبستگی را معرفی میکنند.
افراد دارای دلبستگی ایمن:
از صمیمیت نمیترسند.
به دیگران اعتماد میکنند.
نیازهای خود را بیان میکنند.
از استقلال خود نیز محافظت میکنند.
تعارضها را بهتر مدیریت میکنند.
این افراد معمولاً:
ارتباط شفاف دارند.
کمتر دچار سوءتفاهم میشوند.
نیاز به کنترل یا چسبندگی افراطی ندارند.
از فاصلههای کوتاه دچار وحشت نمیشوند.
من ارزشمندم.
دیگران قابل اعتماد هستند.
رابطه میتواند امن باشد.
این سبک یکی از رایجترین الگوهای مراجعان دارای وابستگی عاطفی است.
ترس شدید از رهاشدگی
نیاز زیاد به تأیید
حساسیت بالا به فاصله عاطفی
نگرانی دائمی درباره رابطه
زیاد پیام میدهند.
به دنبال اطمینان گرفتن هستند.
رفتارهای طرف مقابل را بیش از حد تحلیل میکنند.
از جدایی میترسند.
شاید مرا ترک کنند.
من به اندازه کافی خوب نیستم.
باید برای حفظ عشق تلاش کنم.
افراد دارای این سبک معمولاً از وابسته شدن میترسند.
نیاز زیاد به استقلال
دشواری در ابراز احساسات
ناراحتی از وابستگی
فاصله گرفتن هنگام صمیمیت زیاد
وقتی رابطه نزدیک میشود عقبنشینی میکنند.
احساسات را کمتر بیان میکنند.
از آسیبپذیری فرار میکنند.
ممکن است سرد یا دور از دسترس به نظر برسند.
نمیتوان به کسی تکیه کرد.
باید روی خودم حساب کنم.
صمیمیت بیش از حد خطرناک است.
پیچیدهترین سبک دلبستگی است.
فرد همزمان:
نیاز شدید به صمیمیت دارد.
از صمیمیت میترسد.
ممکن است:
یک روز بسیار نزدیک شوند.
روز دیگر کاملاً فاصله بگیرند.
این الگو باعث بیثباتی شدید در روابط میشود.
به آدمها نیاز دارم.
آدمها خطرناک هستند.
سبک دلبستگی تعیین میکند:
چگونه عاشق میشویم
چگونه دعوا میکنیم
چگونه اعتماد میکنیم
چگونه جدایی را تجربه میکنیم
به همین دلیل دو نفر ممکن است یک اتفاق مشابه را کاملاً متفاوت تجربه کنند.
یکی از رایجترین و پرتنشترین ترکیبها.
فرد اضطرابی:
«بیشتر نزدیک شو.»
فرد اجتنابی:
«بیشتر فاصله بگیر.»
نتیجه:
چرخه تعقیب و فرار.
فرد ایمن میتواند به تدریج امنیت بیشتری ایجاد کند.
در صورت آگاهی و همکاری، امکان رشد رابطه وجود دارد.
بله.
یکی از باورهای اشتباه این است که سبک دلبستگی سرنوشت ماست.
در واقع سبک دلبستگی یک الگوی یادگرفتهشده است و قابلیت تغییر دارد.
درمان میتواند ریشههای ناایمنی را شناسایی و اصلاح کند.
تجربه روابط امن به تدریج سیستم دلبستگی را بازآموزی میکند.
شناخت الگوهای رفتاری اولین قدم تغییر است.
یادگیری مدیریت اضطراب و ترس نقش مهمی دارد.
به این سؤالها فکر کنید:
هنگام فاصله گرفتن شریک عاطفی چه احساسی دارم؟
از صمیمیت لذت میبرم یا میترسم؟
بیشتر نگران ترک شدن هستم یا محدود شدن؟
در تعارضها نزدیک میشوم یا فاصله میگیرم؟
پاسخ به این سؤالها میتواند سرنخهای مهمی درباره سبک دلبستگی شما بدهد.
سبک دلبستگی یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده روابط عاطفی است.
این الگوها تعیین میکنند چگونه عشق را تجربه کنیم، چگونه با ترسهای رابطهای روبهرو شویم و چگونه به دیگران نزدیک شویم.
خبر خوب این است که حتی اگر امروز درگیر اضطراب دلبستگی، ترس از رهاشدگی یا اجتناب از صمیمیت باشید، این الگوها قابل تغییر هستند.
ساختن رابطه امن از شناخت همین الگوها آغاز میشود.
این مقاله توسط دکتر رضا کاکرودی، روانشناس و رواندرمانگر نوشته شده است. تمرکز تخصصی ایشان بر اضطراب دلبستگی، وابستگی عاطفی، روابط ناایمن و درمان الگوهای رابطهای است.
دلبستگی ایمن سالمترین سبک دلبستگی محسوب میشود.
بله، اما فقط به کودکی محدود نمیشود و تجربههای بعدی زندگی نیز بر آن اثر میگذارند.
بله. با خودآگاهی، تجربه روابط سالم و رواندرمانی امکان تغییر وجود دارد.
بله. شناخت الگوها و کار روی امنیت درونی میتواند کیفیت روابط را به شکل قابل توجهی بهبود دهد.
