بیماری قلبی به هر مشکلی اطلاق میشود که بر قلب تأثیر بگذارد؛ مانند بیماری عروق کرونر، آریتمی و نارسایی قلبی. در این مقاله، میکوشیم شما را با انواع بیماریهای قلبی بیشتر آشنا کنیم و همچنین اطلاعات جامعی دربارۀ اهمیت تغذیه و سبک زندگی برای داشتن قلب سالم را در اختیار شما قرار دهیم.
همانند تمامی مقالاتی از این دست در وبلاگ پرفیرو، این اطلاعات تنها در راستای آگاهیبخشی هستند و هرگونه اقدامی مبنی بر تشخیص، درمان و یا مداخلۀ حتماً و الزاماً باید توسط پزشک متخصص انجام گردد. تمرکز این مقاله بیشتر بر معرفی رژیم غذایی و سبک زندگی است که میتواند کیفیت زندگی را برای افراد بالا ببرد.
انواع بیمارهای قلبی
بیماری قلبی به هر شرایطی اطلاق میشود که بر سیستم قلبی-عروقی تأثیر بگذارد. انواع مختلفی از بیماریهای قلبی وجود دارد و آنها به روشهای مختلف بر قلب و عروق خونی تأثیر میگذارند. بخشهای زیر با جزئیات بیشتری به انواع مختلف بیماریهای قلبی میپردازند.
بیماری عروق کرونر
بیماری عروق کرونر شایعترین نوع بیماری قلبی است. این بیماری زمانی ایجاد میشود که شریانهایی که خون را به قلب میرسانند با پلاک مسدود میشوند. این امر باعث سفت شدن و باریک شدن آنها میشود. پلاک حاوی کلسترول و سایر مواد است. در نتیجه، جریان خون کاهش یافته و قلب اکسیژن کمتر و مواد مغذی کمتری دریافت میکند. با گذشت زمان، عضلۀ قلب ضعیف میشود و خطر نارسایی قلبی و آریتمی وجود دارد. هنگامی که پلاک در شریانها ایجاد میشود، آترواسکلروز نامیده میشود. پلاک در رگها میتواند در اثر انسداد پاره شود و باعث توقف جریان خون شود که میتواند منجر به حمله قلبی گردد.
نقایص مادرزادی قلب
فردی که دارای نقص مادرزادی قلب است، با مشکل قلبی متولد میشود. انواع مختلفی از نقایص مادرزادی قلب وجود دارد، از جمله:
_ دریچههای غیرمعمول قلب: دریچهها ممکن است بهدرستی باز نشوند یا ممکن است خون نشت کند.
_ نقایص سپتال: سوراخی در دیواره بین حفرههای پایینی یا حفرههای فوقانی قلب وجود دارد.
_ آترزی: یکی از دریچههای قلب از بین رفته است.
بیماری مادرزادی قلب میتواند شامل مسائل ساختاری عمدهای باشد؛ مانند فقدان بطن یا مشکلات مربوط به اتصالات غیرمعمول بین شریانهای اصلی که قلب را ترک میکنند. بسیاری از نقایص مادرزادی قلب هیچ علامت قابلتوجهی ایجاد نمیکنند و تنها در طی معاینۀ پزشکی معمول آشکار میشوند. با توجه به انجمن قلب آمریکا (AHA)، سوفل قلبی اغلب کودکان را تحت تأثیر قرار میدهد، اما فقط برخی از آنها بهدلیل نقص است.
آریتمی
آریتمی به ضربان نامنظم قلب اشاره دارد. زمانی اتفاق میافتد که تکانههای الکتریکی هماهنگکننده ضربان قلب به درستی کار نکنند. در نتیجه، قلب ممکن است خیلی سریع، خیلی آهسته یا نامنظم بزند. انواع مختلفی از آریتمی وجود دارد، از جمله:
_ تاکی کاردی: به ضربان قلب سریع اشاره دارد.
_ برادی کاردی: به ضربان قلب آهسته اشاره دارد.
_ انقباضات زودرس: به ضربان زودرس قلب اشاره دارد.
_ فیبریلاسیون دهلیزی: نوعی ضربان نامنظم قلب است. فرد ممکن است متوجه احساسی مانند بال زدن یا تپش قلب شود. در برخی موارد، آریتمی میتواند تهدیدکننده زندگی باشد یا عوارض شدیدی داشته باشد.
کاردیومیوپاتی متسع
در کاردیومیوپاتی متسع، حفرههای قلب گشاد میشوند؛ به این معنی که عضله قلب کشیده و نازک میشود. شایعترین علل کاردیومیوپاتی متسع، حملات قلبی، آریتمیها و سموم در گذشته است، اما ژنتیک نیز میتواند نقش داشته باشد. در نتیجه، قلب ضعیف شده و نمیتواند خون را به درستی پمپاژ کند. این حالت میتواند منجر به آریتمی، لخته شدن خون در قلب و نارسایی قلبی شود. طبق ادعای انجمن قلب آمریکا، معمولاً افراد 20 تا 60 ساله را تحت تأثیر قرار میدهد.
انفارکتوس میوکارد
همچنین بهعنوان «حملۀ قلبی» شناخته میشود، انفارکتوس میوکارد شامل وقفه در جریان خون به قلب است. این میتواند به بخشی از عضله قلب آسیب برساند یا آن را از بین ببرد. شایعترین علت حمله قلبی پلاک، لختۀ خون یا هر دو در شریان کرونر است. همچنین اگر شریان بهطور ناگهانی تنگ شود یا اسپاسم شود، ممکن است رخ دهد.
نارسایی قلبی
هنگامی که فردی نارسایی قلبی دارد، قلب او همچنان کار میکند، اما نه آنطور که باید باشد. نارسایی احتقانی قلب نوعی نارسایی قلبی است که میتواند بهدلیل مشکلات در عملکرد پمپاژ یا آرامش ایجاد شود. نارسایی قلبی میتواند ناشی از بیماری عروق کرونر درمان نشده، فشارخون بالا، آریتمی و سایر شرایط باشد. این شرایط میتواند بر توانایی قلب برای پمپاژ یا استراحت مناسب تأثیر بگذارد. نارسایی قلبی میتواند تهدیدکننده زندگی باشد، اما جستوجوی درمان زودهنگام برای بیماریهای مرتبط با قلب میتواند به جلوگیری از عوارض کمک کند.
سایر انواع بیماریهای قلبی میتوانند به شرح زیر باشند:
_ کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک
_ نارسایی دریچۀ میترال
_ افتادگی دریچۀ میترال
_ تنگی آئورت
همانطور که مشاهده میشود، انواع مختلفی از بیماریهای مربوط به قلب و عروق وجود دارد. برخی از آنها مادرزادی و به ژنیک افراد مرتبط هستند؛ اما بسیار از آنها رهاورد سبک زندگی ساکن و یکجانشین و صنعتی امروزی ما هستند که لازم است برای آن فکر اساسی شود. هر کسی میتواند با صرف اندکی توجه و مراقبت و البته تغییر در سبک زندگی و شیوۀ تغذیه خود، سلامتی قلب و عروق خود را تا سنین کهنسالی تامین کند. از این رو پرفیرو در ادامه به این مطالب مهم خواهد پرداخت.
چگونه سلامت قلب خود را بهبود ببخشیم
بیماریهای قلبی یکی از نگرانیهای عمدۀ بهداشت عمومی در اکثر کشورهای جهان است. علاوه بر مصرف داروهایی که پزشک تجویز میکند، فرد میتواند طیف وسیعی از اقدامات را برای بهبود سلامت قلب خود انجام دهد. این فعالیتها شامل خوردن یک رژیم غذایی سالم، فعال ماندن و اجتناب از رفتارهایی مانند سیگار کشیدن است. در ادامۀ مقاله، نحوۀ بهبود سلامت قلب را توضیح خواهیم داد.
برای سلامت قلب ورزش کنید
فعالیت بدنی نقش مهمی در سلامت قلب دارد. همچنین میتواند به فرد در حفظ وزن در محدوده سالم (مدیریت وزن؛ چگونه آسان به تناسب وزن برسیم؟) کمک کند، به خصوص در ترکیب با رژیم غذایی مناسب. مطالعات نشان داده است که ورزش با شدت متوسط و شدید عملکرد قلبی-عروقی را در افرادی که نارسایی قلبی داشتهاند، بهبود میبخشد. انواع مختلف و شدتهای متفاوت ورزش برای سلامت قلب فوایدی دارد، کهاز جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
تمرینات هوازی: ورزش هوازی یا کاردیو، هر حرکت بدنی با شدت کافی برای افزایش ضربان قلب و ایجاد تعریق است. فعالیت بدنی با شدت متوسط میتواند با بهبود فشارخون (فشارخون بالا و تغذیه مناسب آن) و سطح کلسترول (کلسترول بالا و تغذیهی مناسب آن)، خطر ابتلا به بیماری قلبی را در افراد کاهش دهد. یک فرد باید در صورت امکان حداقل 150 دقیقه ورزش هوازی در هفته انجام دهد. نمونههایی از فعالیتهای قلبی با شدت متوسط عبارتاند از:
_ پیادهروی سریع
_ ایروبیک در آب
_ دوچرخهسواری بر روی زمین عمدتاً صاف
_ بازی تنیس دونفره
_ چمنزنی
نمونههایی از فعالیتهای قلبی با شدت شدید عبارتاند از:
_ دویدن
_ شنا در طول یک استخر
_ دوچرخهسواری سریع یا روی زمین تپهای
_ بازی تنیس انفرادی
_ انجام بازی بسکتبال
افراد میتوانند فعالیت بدنی با شدت متوسط و شدید را با هم ترکیب کنند. انجام این کار به آنها اجازه میدهد زمان کمتری را صرف ورزش کنند زیرا 1 دقیقه فعالیت شدید معادل 2 دقیقه فعالیت با شدت متوسط است.
تمرینات قدرتی: ورزش هوازی تنها نوع ورزشی نیست که برای سلامت قلب مفید است. پژوهشگران در مطالعات خود دریافتهاند که تمرینات مقاومتی همراه با تمرین هوازی برای افراد مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب مفیدتر از تمرین هوازی به تنهایی است. محققان گزارش کردند که تمرینات قدرتی ظرفیت فرد برای ورزش و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد. همچنین انجام تمرینات قدرتی در کنار ورزشهای هوازی توصیه میشود. هدف فرد باید حداقل 2 روز در هفته فعالیتهای قدرتی باشد. آنها میتوانند با استفاده از وزن بدن خود تمرین کنند، مثلاً با انجام حرکات کششی، یا استفاده از دستگاههای مقاومتی یا وزنههای آزاد در باشگاه. هدف باید بر روی تمام گروههای عضلانی اصلی متمرکز شود، از جمله:
_ پاها
_ باسن
_ کمر
_ شکم
_ قفسه سینه
_ شانهها
_ بازوها
تمرینات کششی: مطالعهای در ژورنال تحقیقات قدرت و تنفسی نشان میدهد که کشش میتواند یک درمان مفید برای بهبود اثر تنظیمی سیستم عصبی بر قلب باشد. علاوه بر این، بدون انعطاف، بدن ممکن است برای انجام برخی تمرینات هوازی یا قدرتی دچار مشکل شود. کالج پزشکی ورزشی آمریکا انجام حرکات کششی را تا حد احساس سفتی یا ناراحتی خفیف توصیه میکند حداقل دو یا سه بار در هفته یا روزانه برای بهترین نتیجه.
تغییر سبک زندگی برای سلامت قلب
علاوه بر تغذیه و ورزش، تعدادی از تغییرات سبک زندگی نیز میتواند به بهبود سلامت قلب کمک کند. برای اینمنظور مواد زیر توصیه میشوند:
_ ترک سیگار
_ کاهش استرس
_ عدم مصرف الکل
فرد همچنین باید خواب را در اولویت قرار دهد زیرا از سلامت و تندرستی کلی از جمله سلامت قلب پشتیبانی میکند.
رژیم غذایی برای سلامت قلب
بسیاری از توصیهها برای بهبود سلامت قلب بر رژیم غذایی تمرکز دارند. انجمن قلب آمریکا (AHA) توصیه میکند که مردم مواد زیر را بیشتر مصرف کنند:
· انواع سبزیجات و میوهها
· غلات کامل
· پروتئینهای بدون چربی، مانند غذاهای دریایی و پروتئینهای گیاهی از توفو و سایر منابع
· روغنهای مایع و غیرگرمسیری مانند روغن زیتون یا آووکادو
· غذاهای کمفرآوریشده
· بدون قند اضافهشده
· نمک محدود
· بدون الکل
برخی از رژیم غذاییهای خاص وجود دارد که دارای این ویژگیها هستند، از جمله:
1. رژیم غذایی مدیترانه ای: این رژیم بر سبزیجات، غلات، پروتئینهای بدونچربی و مصرف منظم روغن زیتون تمرکز دارد. این رژیم توصیه میکند که مردم لبنیات و گوشت قرمز را به ندرت مصرف کرده و به ندرت غذاهای حاوی شکر اضافه کنند. یک بررسی در سال 2019 در تحقیقات گردش خون شواهد قوی و ثابتی از مزایای رژیم غذایی مدیترانهای برای سلامت قلب را نشان داده است. هر چه فرد بیشتر به این الگوی غذایی پایبند باشد، خطر ابتلا به بیماری قلبی کمتر میشود (همهچیز درباره رژیم مدیترانهای: صفر تا صد).
2. رژیم غذایی DASH: این رژیم شامل پروتئین بیشتری از لبنیات کمچرب، گوشت و مرغ است. بررسی سال 2019 تحقیقات قبلی نشان داد که رژیم غذایی DASH با احتمال کمتر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی و بهبود فشار خون و همچنین سایر فواید سلامت قلب ارتباط دارد.
مکملها برای سلامت قلب
برخی از افراد برای بهبود سلامت قلب خود از مکملها استفاده میکنند. با این حال، تحقیقاتی که از استفاده از بسیاری از مکملهای محبوب سلامت قلب حمایت میکنند، متفاوت است. در برخی موارد، شواهد محکمی وجود ندارد که آنها کاملا موثر هستند. برخی مکملها برای سلامت قلب عبارتاند از:
کوآنزیم Q10: مکمل کوآنزیم Q10 ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری قلبی عروقی مفید باشد. در میان برخی مطالعات علمی معتبر شواهدی یافت شده است که نشان میدهد Co-Q10 ممکن است بیماری و مرگ را در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و متابولیک کاهش دهد.
ویتامین دی: سطوح پایین ویتامین D با برخی از عوامل خطر بیماریهای قلبی-عروقی مانند فشار خون بالا و التهاب ارتباط دارد. برای افرادی که کمبود ویتامین D دارند، مصرف این مکمل یا دریافت بیشتر از نور خورشید ممکن است مفید باشد. مکمل ویتامین D ممکن است اثر محافظتی بر سلامت قلب و عروق داشته باشد.
نیاسین: محققان بررسی کردهاند که آیا نیاسین ممکن است برای سلامت قلب مفید باشد یا خیر. اگرچه نیاسین با سطوح پایین ترکلسترول و تریگلیسیرید خون ارتباط دارد، اما شواهدی پیدا نکردند که مصرف آن به عنوان مکمل باعث کاهش تعداد مرگومیر، حملات قلبی یا سکته شود. علاوه بر این، 18 درصد از افراد عوارض جانبی را تجربه کردند و مجبور شدند مصرف مکمل را متوقف کنند.
جمعبندی: سلامت قلب در اسرع وقت
اینکه اقداماتی مانند رژیم غذایی و ورزش برای بهبود سلامت قلب چقدر زود عمل میکنند، بستگی به موقعیت فرد و اهداف آنها دارد. به عنوان مثال، فردی که سیگار را ترک میکند، در کمتر از 2 هفته از مزایای آن بهرهمند میشود. در این مرحله، گردش خون و عملکرد ریه شروع به بهبود میکند. پس از 1 سال، خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب آنها 50 درصد کمتر است. کاهش کلسترول میتواند متغیرتر باشد. برای افرادی که به تنهایی از تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی برای بهبود اوضاع سلامت قلبی خود استفاده میکنند، پزشکان ممکن است تا 3 ماه اجازه دهند تا ببینند آیا این کار موثر است یا خیر.
منبع
«سلامت قلب و مواد غذایی مناسب برای آن»، وبلاگ ویرگول، ۲ تیر ۱۴۰۴
