در قسمت قبل غزلی با عنوان «پیام آشنا» رو مطرح کردیم. این غزل رو دوست خواهی داشت اگه از صوفی هایی که فقط ادعای پارسایی دارند خسته شدی چون این سری حسابی مورد عنایت حافظ عزیز قرار گرفتن.
بریم ببینیم این دفعه میخواد چجوری صوفی جماعت رو دست بندازه.غزل شماره هفت با عنوان «مرید جام»
صوفی بیا که آینه صافیست جام را / تا بنگری صفای می لعل فام را
معنی:
حافظ داره صوفی رو صدا میکنه میگه:صوفی بیا اینجا این جام شراب که مثل آینه صاف و صادق هست رو ببین و نگاه کن به پاکی شراب سرخ رنگ(شاید که ازش یاد بگیری).
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
لعل فام:به رنگ لعل،سرخ رنگ
صوفی:درویش،سالک
صفا:پاکی
راز درون پرده ز رندان مست پرس / کاین حال نیست زاهد عالی مقام را
معنی:
اسرار پشت پرده و پنهان را از رندان مست بپرس چون زاهد با جایگاه خیلی خوبی که در ظاهر بین مردم داره به این حال(مستی)نمیفته.(برای همین هیچ وقت راستشو نمیگه)
حافظ در این بیت، مقام تجربهگرایی در عشق را برتر از مقام ظاهری در دین میداند.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
رندان:رند در اشعار حافظ کسی است که ظاهر دینداری را رها کرده اما دلش پاک هست.
عنقا شکار کس نشود دام بازچین / کان جا همیشه باد به دست است دام را
معنی:
سیمرغ شکار هیچ کس نمیشه.پس تله ات را جمع کن.زیرا در آنجا هر کسی که تله بزاره،دست خالی میمونه.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
عنقا:سیمرغ،پرنده ای بزرگ و افسانه ای در اساطیر ایران باستان و شاهنامۀ فردوسی هست که در کوه قاف زندگی میکرده.
باد بدست بودن کنایه از دست خالی بودن هست.
در بزم دور یک دو قدح درکش و برو / یعنی طمع مدار وصال مدام را
معنی:
در بزم دور(مهمانی و جشنی که به هر کسی به نوبت شراب میدهند)،یکی دو پیاله سر بکش و برو.به این معنی که امید به وصالِ(زمانی که عاشق و معشوق کنار هم هستند بدون جدایی و دوری) همیشگی نداشته باش.
پیام اصلی بیت: در مصراع اول از لحظه حال لذت ببر و در مصراع دوم میگه که در این دنیا به دنبال چیزی که همیشگی و بدون پایانه نباش چون وجود نداره.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
بزم :جشن،شادی
قدح:کاسه،پیاله
ای دل شباب رفت و نچیدی گلی ز عیش / پیرانه سر مکن هنری ننگ و نام را
معنی:
حافظ دلش را مورد خطاب قرار میده و میگه:ای دل،دوره جوانی ات تموم شد و حتی یه گل از خوشی نچیدی(هیچ خوشگذرانی ای نکردی).در دوران پیری، تلاش(هنرنمایی) برای بدست آوردن آبرو و شهرت فایده ای نداره.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
شباب:جوانی
عیش:خوشگذرانی،شادی
پیرانه سر:سر پیری،در زمان پیری
ننگ و نام:آبرو
در عیش نقد کوش که چون آبخور نماند / آدم بهشت روضه دارالسلام را
معنی:
در لحظه خوش باش و شادی کن برای اینکه آدم در باغ بهشتِ جاودان، مثل یک آبخور (که حیوانات موقع چَرا میرن اونجا و بعد که آب و علفشون تموم شه جاهای دیگه میرن یا کنایه از جای موقت) برای همیشه دوام نیاورد.
این بیت طنزی تلخ دارد: اگر بهشت از دست آدم رفت، پس چرا تو به امید بهشت آینده، اکنون را فدای وعدهها میکنی؟
بصورت کلی این بیت میخواد بگه نقد رو ول نکن نسیه رو بگیر.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
عیش نقد:خوشی در لحظه
روضه دارالسلام:روضه به معنی باغ و گلستان و دارالسلام از نام های بهشت در قرآن است،مجاز از بهشت
ما را بر آستان تو بس حق خدمت است / ای خواجه بازبین به ترحم غلام را
معنی:
من برای تو خیلی زحمت کشیدم و به این دلیل حق خدمت بر گردن تو دارم.ای خواجه(میتونه مجاز از معشوق باشه) به پاس این خدمت از روی مهربانی و لطف به بنده ات(مجاز از معشوق) نگاه کن.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
آستان:درگاه،حضور
ترحم:مهربانی
حافظ مرید جام می است ای صبا برو / وز بنده بندگی برسان شیخ جام را
معنی:
حافظ دوستدار و پیرو جام شراب است ای باد صبا برو و پیام بندگی من را به شیخ جام برسان.
کلماتی که به معنی نیاز دارند:
مرید:علاقه مند،پیرو
شیخ جام:اشاره به احمد ابن ابوالحسن جامی نامقی ترشیزی(ملقب به شیخ احمد جام)داره
شیخ احمد جام،عارفی زاهد بود که خودش در دوران جوانی شراب مینوشیده و بعد ها توبه میکنه.
در واقع حافظ با گفتن به شیخ احمد که میگه "مرید جام می هست" میخواد به این نتیجه برسه که راه درست در صداقت و یکرنگی است نه تظاهر به زهد ریاکارانه.
