اگر از بیشتر آدمها بپرسید مهمترین چیز در زندگیشان چیست، معمولاً جواب میدهند: همسر یا شریک زندگیام، فرزندانم، خانوادهام یا دوستان صمیمیام. پژوهشهای روانشناسی هم نشان دادهاند که روابط نزدیک فقط برای شادی و رضایت ما حیاتی نیستند، بلکه میتوانند مستقیماً روی سلامت جسمیمان هم تأثیر بگذارند.
دکتر ریچارد اسلچر، استاد روانشناسی دانشگاه جورجیا، سالهاست که دربارهی تأثیر روابط صمیمی بر سلامت و بهزیستی تحقیق میکند. او میگوید روابط خوب مثل یک «سپر محافظ» عمل میکنند؛ هم در برابر استرسها و بیماریها و هم در برابر تنهایی و فرسودگی روانی.
یک نکتهی جالب این است که تحقیقات طولانیمدت (مثل مطالعه معروف راهبان در آمریکا یا پژوهش ۸۰ ساله هاروارد روی مردان) نشان دادهاند کسانی که روابط صمیمانه و شادیبخش دارند، بهطور قابلتوجهی بیشتر عمر میکنند. حتی اثر مثبت روابط نزدیک از ورزش منظم یا پرهیز از سیگار هم قویتر گزارش شده است.
اما چطور روابط میتوانند روی جسم ما اثر بگذارند؟
تحقیقات نشان میدهد افراد با روابط مثبت و حمایتگر سطح کورتیزول (هورمون استرس) متعادلتری دارند، سیستم ایمنی قویتری نشان میدهند و حتی التهاب بدنشان کمتر است. به زبان ساده: بودن در کنار کسی که ما را میفهمد و حمایت میکند، بدن را آرامتر و مقاومتر میسازد.
البته هر ازدواج یا رابطهای سالم و مفید نیست. اسلچر تأکید میکند که بودن در یک رابطه پر از تعارض و خصومت میتواند از تنهایی هم آسیبزنندهتر باشد.
رمز روابط سالم چیزی است که او «پاسخدهی شریک» مینامد: یعنی احساس کنیم طرف مقابل ما را میشنود، میفهمد، به نیازهایمان اهمیت میدهد و در لحظات سخت کنارمان است.
اگرچه ازدواج یا رابطهی عاشقانه مهم است، اما دوستان و خانواده هم تأثیر عمیقی روی شادی و سلامت دارند. در واقع، بعضی تحقیقات نشان دادهاند که میزان ارتباط اجتماعی کلی فرد حتی قویتر از کیفیت ازدواجش میتواند بر طول عمر اثر بگذارد.
امروز تلفنهای هوشمند و شبکههای اجتماعی هم وارد روابط ما شدهاند. به نظر اسلچر، مشکل اصلی این ابزارها این است که به جای تعامل چهرهبهچهره، ما را به ارتباطهای سطحی عادت میدهند. البته استفادهی متعادل از تکنولوژی لزوماً مضر نیست؛ آنچه اهمیت دارد درک ما از توجه شریکمان است. اگر حس کنیم گوشی همیشه اولویت بیشتری از ما دارد، رابطهمان آسیب میبیند.
در جریان پاندمی کووید-۱۹، پژوهش «عشق در زمان کرونا» نشان داد کسانی که ارتباطات حضوری کوچک و امن داشتند، احساس شادی و معنا بیشتری در زندگی داشتند. حتی تماسهای تصویری یکبهیک (مثل گفتوگوی دوستانه در زوم) اثرات مثبتی داشت، در حالیکه تماسهای گروهی بزرگ چندان رضایتبخش نبودند.
پیشنهادهای ساده ولی اثربخش اسلچر برای داشتن رابطهای بهتر:
گوش دادن واقعی: وقتی طرف مقابلتان صحبت میکند، گوشی را کنار بگذارید و واقعاً توجه کنید.
تجربههای تازه مشترک: کارهای جدید با هم انجام دهید؛ از یک رستوران متفاوت گرفته تا یک سفر کوتاه.
حفظ ارتباط زوجی حتی بعد از فرزندآوری: رابطهی والدین پایهی خانواده سالم است.
داشتن دوستان مشترک: وقتگذرانی با دوستانِ زوج میتواند پیوند شما را قویتر کند.
روابط نزدیک چیزی فراتر از احساس خوب لحظهایاند؛ آنها مثل اکسیژن برای روان و مثل دارو برای بدن عمل میکنند. پس اگر به دنبال زندگی طولانیتر، شادتر و سالمتر هستید، مهمترین سرمایهگذاری شما باید روی کیفیت روابط صمیمیتان باشد.
