خیلی از ما وقتی تحت فشار هستیم میگوییم «استرس دارم» یا «خیلی مضطربم».
اما آیا استرس و اضطراب یکی هستند؟
شناخت دقیق تفاوت استرس و اضطراب کمک میکند واکنش درستی به شرایط ذهنیمان داشته باشیم و در صورت نیاز، به موقع از روانشناس کمک بگیریم.
استرس (Stress) واکنش طبیعی بدن به یک موقعیت بیرونی چالشبرانگیز است.
مثلاً:
نزدیک شدن به زمان امتحان
مصاحبه شغلی
مشکلات مالی
ترافیک سنگین
در استرس، معمولاً «عامل بیرونی مشخص» وجود دارد. بدن وارد حالت آمادهباش میشود؛ ضربان قلب بالا میرود، تمرکز افزایش پیدا میکند و هورمون کورتیزول ترشح میشود.
نکته مهم این است که استرس در کوتاهمدت میتواند مفید باشد؛ چون باعث افزایش عملکرد میشود.
تپش قلب
تعریق
تنش عضلانی
بیخوابی موقت
تحریکپذیری
اضطراب (Anxiety) بیشتر یک حالت درونی و پایدار است که لزوماً به یک عامل بیرونی مشخص وابسته نیست.
فرد مضطرب ممکن است بگوید:
«میدانم خطری نیست، اما حسم میگوید قرار است اتفاق بدی بیفتد.»
در اضطراب، ذهن مدام در حال پیشبینی سناریوهای منفی است، حتی وقتی موقعیت واقعی تهدیدکننده نیست.
نگرانی مداوم و غیرقابلکنترل
دلشوره طولانیمدت
مشکل در تمرکز
خستگی ذهنی
مشکلات گوارشی
احساس خطر مبهم
اگر اضطراب شدید و مداوم باشد، ممکن است به اختلال اضطرابی تبدیل شود.
اگر فشارهای مداوم زندگی (استرسهای شغلی، خانوادگی یا تحصیلی) بدون مدیریت باقی بمانند، سیستم عصبی در حالت آمادهباش مزمن قرار میگیرد.
در این حالت، حتی بدون وجود عامل بیرونی، بدن و ذهن همچنان در وضعیت هشدار باقی میمانند و اضطراب شکل میگیرد.
به همین دلیل مدیریت استرس، پیشگیری از اضطراب محسوب میشود.
برنامهریزی واقعبینانه
تقسیم کارهای بزرگ به مراحل کوچک
ورزش منظم
خواب کافی
محدود کردن مصرف کافئین
تنفس عمیق و تمرینات آرامسازی
استرس معمولاً با تغییر شرایط یا مدیریت زمان کاهش پیدا میکند.
شناسایی افکار منفی تکرارشونده
نوشتن نگرانیها
تمرین ذهنآگاهی (Mindfulness)
کاهش مقایسه خود با دیگران
مراجعه به روانشناس در صورت تداوم علائم
در مواردی که اضطراب مزمن باشد، جلسات درمانی میتوانند به تنظیم الگوهای فکری و هیجانی کمک کنند.
اگر:
نگرانیها بیشتر از چند هفته ادامه دارند
اضطراب باعث اختلال در خواب یا عملکرد شغلی شده
دچار حملات پانیک میشوید
علائم جسمی مداوم دارید
بهتر است با یک روانشناس مشورت کنید. درمان زودهنگام، از مزمن شدن مشکل جلوگیری میکند.
استرس و اضطراب هر دو واکنشهای طبیعی بدن هستند، اما تفاوتهای مهمی دارند.
استرس معمولاً موقتی و وابسته به موقعیت است، در حالی که اضطراب میتواند طولانیمدت و بدون عامل مشخص باشد.
شناخت این تفاوت، اولین قدم برای مدیریت بهتر سلامت روان است.
