بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَالْعَصْرِ
إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ
وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ
سلام. این مقاله از سه بخش تشکیل شده:
بخش اول: اهمیت مدیریت زمان
بخش دوم: عوامل تباه کردن زمان
بخش سوم: اصول مدیریت زمان
مثل همیشه بی مقدمه میریم سراغ اصل مطلب. اول به اهمیت مدیریت زمان می پردازیم و به این سوال حیاتی جواب میدیم، چرا مدیریت زمان مهمه؟
مدیریت زمان یعنی استفاده بهینه از زمان با استفاده از یک سری اصول. ساده به نظر میرسه اما تو عمل سخته. چون یک هنره. هنر برنامهریزی و کنترل زمان برای انجام کارها بهصورت مؤثر که باعث افزایش بهرهوری و کاهش استرس میشه. حالا مزایاش چیه: به هدفات سریع تر میرسی، وقت آزاد بیشتری داری تا بتونی شخصیت جامعی از خودت بسازی و جلوگیری میکنه از فرسودگی شغلی که میتونه باعث کاهش انگیزه، افت عملکرد و حتی مشکلات جسمی و روانی بشه.
مدیریت صحیح زمان خلاقیت ایجاد میکنه و باعث به حداکثر رسوندن کارایی یک فرد میشه پس این مقاله برای کسایی که میخوان یه شغلی داشته باشن یه ازدواجی کنند یه ماشینی بخرن خونه دار و بچه دار شن و بعد از یک عمر دوندگی هم بمیرن و تاثیری بر دنیای اطرافشون نداشته باشن مناسب نیست. وای به حال ما که امام ما صاحب عصر است اما کم اهمیت ترین چیز برای ما زمانه. وای به حال ما که مولای ما در آخرین ساعات عمر با برکتشون مارو به تقوا و رعایت نظم در کارهامون سفارش می کنند و ده ها و شاید هم صدها سفارش از ائمه معصومین در رابطه با غنیمت شمردن عمر داریم اما کم اهمیت ترین چیز برای ما زمانه. وای به حال ما که صهیونیست ها این دشمنان بشریت که کمتر از ۰٫۲ ٪ از جمعیت دنیا رو دارن بر دنیا حکومت می کنند و توی بچه شیعه دنبال کارهای بیخودی صبح تا شبت رو به بطالت میگذرونی. علامه طباطبایی رحمه الله علیه می فرمایند «در دوازده سالی که نجف بودم، به جز عاشورا، هیچ روزی درس را تعطیل نکردم»
رفیق اینارو نگفتم که ناامید بشی! میخواستم بهت بگم حواست باشه فرصتت خیلی محدوده واسه زندگی کردن. اینو گفتم که اگه ذرهای ترس توی وجودت هست بریزی دور که از کارای کوچیک و پیش پا افتاده و مضحک بگذری. به کارای بزرگ فکر کن... واسه رويات مرزبندی نکن... يادت باشه جهانت رو خودت تعیین میکنی. دغدغهت هر چی باشه جهانت همون اندازه میشه. وقتی به کارای بزرگ فکر کنی، ایدههای بزرگ میان سراغت. یادت باشه انتخاب با توعه.
«این حقیقت که تنها دارایی ما زمان است نه پول را نادیده گرفته ایم» تام پیترز
پول رو میشه دوباره به دست آورد، ذخیره کرد یا از دست داد، اما لحظهای که میگذره هرگز برنمی گرده. مدیریت زمان در واقع مدیریت زندگیه؛ اگر زمان رو درست خرج کنیم، سایر منابع هم به دنبال اون میان.
بخش اول رو جمع بندی کنیم چرا مدیریت زمان مهمه؟
افزایش بهرهوری: با مدیریت درست زمان، کارها سریعتر و با کیفیت بالاتر انجام میشن.
کاهش استرس: وقتی برنامهریزی داشته باشیم، فشار کارهای عقبافتاده کمتر میشه.
رسیدن به اهداف: مدیریت زمان کمک میکنه مسیر دستیابی به اهداف روشنتر و قابل کنترل باشه.
تعادل کار و زندگی: با تقسیم درست زمان، فرصت بیشتری برای خانواده، تفریح و سلامتی داریم.
افزایش تمرکز و اعتماد به نفس: وقتی زمان رو کنترل کنیم، احساس توانمندی بیشتری خواهیم داشت.
استفاده بهتر از فرصتها: زمان محدوده، مدیریت اون یعنی استفاده هوشمندانه از این سرمایه.
بخش دوم: عوامل تباه کردن زمان
نداشتن هدف و برنامه: زندگی بدون هدف یه زندگی بدون ارزش و معناست. وقتی هیچ مقصدی نداشته باشی انگار افتادی توی یک چرخه ی تکرار. ذهن شما وقتی مسیر مشخصی نداشته باشه دچار سردرگمی میشه و این سردرگمی از لحاظ روانی آسیب زاست بعد شما از این افراد انتظار داری منفی بافی نکنند؟! دچار استرس نشن؟! افسردگی نگیرن؟
تحقیقات نشون میده بیهدفی میتونه حتی بر سلامت جسمی اثر منفی بذاره استرس و بیانگیزگی مداوم باعث ضعف سیستم ایمنی و مشکلات جسمی میشه. نداشتن هدف مثل رانندگی تو جادهای بیپایان و بدون مقصده انرژی مصرف میشه اما هیچوقت به جایی نمیرسیم. اگه آخرشب یه روز پُرکار دقیقا نمیتونی توضیح بدی که چه کارهایی کردی یعنی داری وقت تلف میکنی. هدف نهتنها مسیر زندگی رو روشن میکنه، بلکه انگیزه، معنا و سلامت روانی و اجتماعی رو هم تقویت میکنه. هدف داشته باشیم منتها نه هدف پست هدفی که وقتی بهش رسیدی احساس پوچی بهت دست نده و این هدف هم چیزی جز تقرب به خدا و امام زمان (عج) که واسطه فیض خداوند در عالم هستند نیست.
بچه ها زندگی هاتون رو وقف خدمت به امام زمان (عج) و این مردم که بچه های امام زمان هستند بکنید. اونوقت درس خوندن شما چون هدفش خدمته میشه عبادت، ورزش کردن شما چون میخوای جسم و ذهن سالمی برای خدمت داشته باشی میشه عبادت، غذا خوردن شما چون میخوای غذا بخوری بتونی با انرژی کامل خدمت کنی میشه عبادت و این سبک زندگی درست مؤمنان راستین به خدا و امام زمان (عج) هست.در رابطه با برنامه ریزی اینقدر مطلب زیاده که اگه خدا بخواد تو یه مقاله ی جدا بهش می پردازیم.
داشتن عادت های غلط: که تو مقاله قبلی به طور مفصل بهش پرداختیم:
«منتظر نمانید زمانی مناسب تر از اکنون وجود ندارد از همین نقطه ای که ایستاده اید و با همین ابزار و امکاناتی که در اختیار دارید کار را ادامه دهید. همین طور که پیش می روید ابزار ها و امکانات بهتر و مناسب تر را پیدا می کنید» ناپلئون هیل
تماشای تلویزیون: از مدیرعامل رولز رویس پرسیدند چرا تبلیغ شما در تلویزیون پخش نمیشود؟ جواب داد چون کسانی که رولز رویس میخرند وقت تماشای تلویزیون ندارند! تماشای تلویزیون اگه هدفمند و محدود باشه میتونه به رشد ذهنی و حتی آموزش شما کمک کنه. اما اگه بیبرنامه و طولانی باشه بهعنوان یکی از مهمترین عوامل اتلاف وقت عمل میکنه. بهترین راهکار، تعیین زمان مشخص و محتوای گزینشی برای تماشاست تا تلویزیون به جای «دزد زمان» به یک ابزار مفید تبدیل بشه.
دغدغه های بیخود:
قانون: میزان موفقیت ما تو استفاده بهتر از وقت و کنترل زندگی بستگی داره به اینکه تا چه حد می تونیم از انجام کارهایی که تو زندگی اهمیت کمتری داره دست برداریم.
دغدغههای بیخود مثل بار اضافی روی دوش ذهن هستند؛ هیچ کمکی به پیشرفت نمیکنند و فقط زمان و انرژی رو میگیرند. با تفکیک، اولویتبندی و اقدام عملی میشه اونها رو به حداقل رسوند و زمان رو صرف کارهای ارزشمند کرد.
مقایسه دائمی با دیگران: مقایسه نه فقط دزد وقت بلکه یکی از بزرگترین دشمنان خوشبختی هم هست زندگی امروز تو آرزوی خیلیاست فقط خود امروزت رو با خود دیروزت مقایسه کن و سعی کن هر روز حتی به اندازه ی خیلی کم هم شده انسان بهتری بشی.
تلاش برای راضی نگه داشتن همه: و تو ای دوست میدانی راز شکست چیست؟ راضی کردن همگان. یکی از بزرگترین دامهای ذهنی و مدیریتیه چون عملاً غیرممکنه و فقط انرژی و زمان رو هدر میده.
غصه خوردن برای همه چی: وقتی اجازه میدی یه اشتباه تو سفارش غذا، رفتار یه راننده تو ترافیک، یا لحن سرد یه همکار تمام روز شما رو خراب کنه در واقع دارید پیامی روشن به جهان میفرستی: من هنوز برای چالشهای بزرگتر آماده نیستم انرژی روانی ما محدوده تصور کن هر روز صبح با یه باک بنزین مشخص بیدار میشی اگه این سوخت رو صرف بحثهای بیهوده، رنجشهای کوچیک و اتفاقات روزمره کنی، وقتی نوبت به حل مسائل کلیدی کسبوکارت یا ساختن روابط عمیق میرسه دیگه توانی براتون باقی نمی مونه. بزرگ بودن فقط به دستاوردها نیست، به وسعت نظره. انسانهای قدرتمند یاد گرفتن که از کنار ناملایمات کوچیک با بیتوجهی هوشمندانه عبور کنند. اونها میدونند که برای فتح قلههای بلند، نباید با سنگریزههای دامنه کوه درگیر شد. بیایید تمرین کنیم که “پوستکلفتتر” باشیم و انرژیمون رو فقط برای چیزهایی خرج کنیم که ارزش جنگیدن دارند.
افسوس گذشته رو خوردن: تغییر گذشته ممکن نیست وقتی افسوس گذشته رو میخوری توجه شما رو از زمان حال می گیره و اون احساسات منفی رو دوباره تکرار میکنه در نتیجه زیاد فکر میکنی و کم عمل میکنی. ذهن فکر میکنه با مرور گذشته شاید راهی پیدا کنه یا نتیجه رو عوض کنه اما این فقط یک توهم کنترله. در واقعیت فقط داری زمان حال رو قربانی چیزی میکنی که دیگه وجود خارجی نداره.
زندگی متوهمانه در آینده: وقتی به شکل «توهمی» تو آینده زندگی کنی زمانت بلعیده میشه چون شمارو رو از واقعیت جدا میکنه. آیندهسازی با خیالپردازی فرق داره؛ اولی تو رو جلو میبره، دومی فقط امروزت رو میسوزونه. منتظر معجزه نباش
توانایی نداشتن در نه گفتن: وقتی به هر درخواست «بله» گفته میشه، انرژی و تمرکز پخش میشن و فرصتهای مهمتر از دست میرن. در واقع زمان آدم صرف کارهایی میشه که نه اولویتشه و نه خواستش. در نهایت، زندگی پر میشه از برنامهی دیگران و زمان واقعی خودش آرامآرام تباه میشه.
تکرارهای بیهوده: مثلاً چک کردن مداوم شبکه های اجتماعی بدون اینکه زمان و هدف مشخصی داشته باشه تمرکز و بهره وری رو کاهش میده و یکی از دزدای حرفه ای وقت شماست.
بحث های بیهوده و تلاش برای متقاعد کردن دیگران: چرا انرژیت رو صرف کسانی میکنی که نمیخوان یا نمیتونن تغییر کنن؟!
نگران حرف مردم بودن: زندگی شما متعلق به خود شماست نه دیگران. وقتی نگران حرف مردم هستی زمان و انرژیت رو صرف چیزی می کنی که تحت کنترلت نیست و این نگرانی به پیشرفت شما کمک نمیکنه. اگه بتونی روی چیزهایی که می تونی تغییر بدی تمرکز کنی خیلی برات سازنده تر از چیزهاییه که دست شما نیست.
غر زدن و ایراد گرفتن: به جای شکایت به دنبال راه حل باش، به جای حرف های منفی زدن اقدام مفیدی انجام بده. با مشکل روبرو شو و حتی شده یک قدم کوچیک برای رفعش بردار.
بی توجهی به مرگ و پایان یافتن فرصت ها:
{انک میت و انهم میتون} 30/زمر
تو (ای رسول عزیز ما) میمیری و آنها نیز خواهند مرد!
انسان وقتی دائما به این توجه کنه که زمانش محدوده و این زمان محدود هم ممکنه هر لحظه به پایان برسه دیگه بی هدف روزهاش رو نمی گذرونه دیگه کارهاشو به تعویق نمیندازه. خیلی از موقعیت ها ممکنه دیگه تکرار نشن و این آگاهی اتفاقا امیدبخشه تا روی اهداف معنادار تمرکز کنید تا زمانتون رو برای چیزهایی که واقعا مهم هستند سرمایهگذاری کنید.
از گذشته عبرت بگیر اما توی گذشته نمون
فیلسوف، ریاضیدان، ستارهشناس و شاعر سرشناس ایرانی جناب خیام نیشابوری می فرمایند:
از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن
فردا که نیامدهست فریاد مکن
بر نامده و گذشته بنیاد مکن
حالی خوش باش و عمر بر باد مکن
بخش سوم: اصول مدیریت زمان
برنامتو شاخه بندی و ریز ریز کن:
قانون: تفکر درازمدت تصمیم گیری های کوتاه مدت رو بهبود میبخشه انجام مرحلهای کارها باعث کاهش فشار میشه.
برنامه های بلند مدت میان مدت کوتاه مدت داشته باش و اون رو تبدیل به یک برنامه منظم روزانه کن. تو باید به جایی برسی که برای ثانیه هات هم برنامه داشته باشی. مدام به راه های مختلفی که از طریق اون میتونی وقت اضافه ایجاد کنی فکر کن از این وقت ها برای انجام مهم ترین کارهایی که میتونه تو درازمدت بیشترین تاثیر رو بر زندگی و کارت بذاره استفاده کن.
از برنامه ریز ها استفاده کن: مثل تقویم دیجیتال یا اپلیکیشنهای برنامهریزی، هوش مصنوعی ووو
کارهاتو اولویت بندی کن: روی مهمترین وظایف تمرکز کن. در مقابل این وسوسه که اول کارهای کوچیک رو سرو سامون بدی مقاومت کن.
راه های صرفه جویی در وقت رو یاد بگیر: در این امر از تکنولوژی های روز استفاده کن: تماس صوتی تصویری ویس ووو
قانون پارتو (Pareto Principle): یکی از مفاهیم بسیار مفید برای مدیریت زندگی و زمانه. این مفهوم از قانون ۸۰/۲۰ الهام گرفته و این بحث رو پیش میکشه که اگه ۲۰ درصد از فعالیتهای شما، ۸۰ درصد از نتایج شما رو تشکیل میده، بهترین راه رو برای مسیریابی اهداف خود به دست آوردین.
به جای کمیت به کیفیت بپرداز:
قانون: یکی از بدترین راه های استفاده از وقت اینه کاری که به هیچ وجه لازم نیست رو به بهترین وجه انجام بدیم.
بعضیا اقیانوس 1 سانتی هستن به هیج دردی نمیخورن اگه میخوای تو کارت موفق باشی روی یک موضوع تمرکز کن، یاد بگیر، تمرین کن و متخصص شو. وقتتو الکی هدر نده.
از زمان های طلایی نهایت استفاده رو ببر: پرچالش ترین کارها رو برای ساعتی که بیشترین بهره وری رو داری برنامه ریزی کن
ارادتو قوی کن: راجب این موضوع حرف زیاده باید تو یه مطلب جدا بهش بپردازیم.
برکت گمشده ی زمان ماست: در سفارشات دینی ما به اعمالی سفارش شده که به عمر ما برکت میده:
صله رحم ظاهرا ازت وقت می گیره اما به عمر و درآمدت برکت میده، نماز اول وقت، نافله های نماز، بین الطلوعین نخوابیدن، دائم الوضو بودن، صدقه دادن، خوش اخلاقی، گناه نکردن، با مردم مدارا کردن، ساعت هایی که در حرم اهل بیت هستیم. موضوعاتی که این مدرسان مثلا موفقیت هیچ درکی از اون ندارن.
پادشاهِ سخن سعدی بزرگ می فرماید:
کسی به دیده انکار گر نگاه کند
نشان صورت یوسف دهد به ناخوبی
وگر به چشم ارادت نگه کنی در دیو
فرشته ایت نماید به چشم کروبی
مثبت اندیشی:
روانشناسی مثبت (Positive Psychology) یکی از جدیدترین شاخههای روانشناسیه که بر خلاف خیلی از شاخههای روانشناسی که بر رفتارهای نابهنجار و ناتوانیها و ضعفهای بشری توجه می کنند بر روی تواناییهایی از قبیل شاد زیستن، لذت بردن، قدرت حل مسأله و خوشبینی متمرکز شده. تو چند خط یا یک مقاله یا حتی با چند کتاب نمیشه فردی که سالهاست دچار منفی نگری شده رو مثبت اندیش کرد این فرد باید به یک روانشناس مثبتاندیش مراجعه کنه.
نیروهای متخصص پرورش بده تا بتونی کاراتو بسپری بهشون
تاریخ دقیق تعیین کن:
برای انجام هر کدوم از کارات و قسمت های اون مهلت تعیین کن برای خودت یه «سیستم فشار» طراحی کن بار خودت رو کم کم زیاد کن و اجازه نده که از میدان به در بشی.
ساده سازی کن:
کارهای زیاد تلنبار شده اوضاع رو برات پیچیده میکنه
برای استفاده بهتر از زمان، مکان مناسب انتخاب کن
به پُرکاری عادت کن
ترک هم نشینی با وقت کُش ها:
شما میانگین پنج نفری میشوید که بیشترین ارتباط را با آنها دارید. اثر مرکب
همیشه یه مقدار بیشتر از وظیفت کار کن
یه جوری زندگی کن انگار امروز آخرین روز زندگیته
اول فکر کن بعد عمل کن
توی سخت ترین شرایط هم رو به جلو حرکت کن:
سختی ها زیاد شده تو هوای مه آلود نور بالا بزن آروم و با احتیاط حرکت کن اما وقتی به جایی رسیدی که خیلی خواب آلود و خسته ای بودی بزن بغل استراحت کن
عادت به استفاده از لحظه های کوچک و به فکر اون ها هم بودن:
قطره قطره جمع کردن وانگهی دریا شود
به خاطر ترس از تنهایی بی حرکت نباش
رفیقی انتخاب کن که بهت سخت بگیره
از تکنیک پومودورو (pomodoro) استفاده کن: کار متمرکز در بازههای ۲۵ دقیقهای با استراحت کوتاه ۵ دقیقه ای بعد از ۴بار استراحت طولانی. در واقع این تکنیک یک نوع تقلب برای مغزه برای اینکه بتونی تمرکزت رو بالا ببری.
مراحل انجام کار (فرمول طلایی):
۱. انتخاب هدف: اول مشخص کن دقیقاً میخوای چیکار کنی (مثلاً: "فقط باید این بخش از هوش مصنوعی رو بخونم").
۲. تایمر رو تنظیم کن (۲۵ دقیقه): یه تایمر (حتی با گوشی) رو روی ۲۵ دقیقه بذار. این ۲۵ دقیقه بهت میگیم "یک پومودورو". در این مدت، فقط و فقط باید روی اون کار تمرکز کنی. موبایل کنار، اینستاگرام کنار، حتی فکر کردن به شام هم کنار!
۳. فقط کار کن! تا وقتی زنگ تایمر به صدا درنیاد، نباید از اون کار دست بکشی. حتی اگه یه سوال برایت پیش اومد، یه جا یادداشت کن و برگرد سر کارت.
۴. استراحت کوتاه (۵ دقیقه): وقتی تایمر زنگ خورد، کار رو همونجوری که هست رها کن و ۵ دقیقه استراحت کن. اما دقت کن! استراحت یعنی: بلند شو، یه آب بخور، چند قدم راه برو یا پنجره رو باز کن. نباید بری توی گوشی و شبکه های اجتماعی (چون ۵ دقیقه زود تمام میشه و مغزت استراحت نمیکنه، فقط خسته میشه).
۵. تکرار: این چرخه رو ۴ بار تکرار کن (یعنی ۴ تا ۲۵ دقیقه کار و ۵ دقیقه استراحت).
۶. استراحت طولانی (۱۵ تا ۳۰ دقیقه): بعد از اینکه ۴ تا پومودورو رو پشت سر گذاشتی، حالا اجازه داری یه استراحت حسابی بکنی. یه چای بخور، یه چیزی بخور یا یه کم لم بده.
چند تا نکته برای اینکه شکست نخوری:
اگه کسی اومد باهات حرف بزنه یا یه فکر مزاحم اومد، به خودت بگو: «الان وقت پومودوروئه، بعد از زنگ تایمر بهت رسیدگی میکنم».
25دقیقه خیلی کمه؟ اشکالی نداره! اگه حس میکنی تمرکزت بیشتره، میتونی زمان رو به ۵۰ دقیقه کار و ۱۰ دقیقه استراحت تغییر بدی. مهم اینه که "زمان استراحت" حتماً رعایت بشه.
- استفاده از اپلیکیشن: اپلیکیشنهای خیلی باحال و سادهای برای پومودورو هست که کار رو برات راحت میکنن (کافیه توی مارکت سرچ کنی: Pomodoro Timer).
