بسیاری از ما تجربه کردهایم که وارد یک رابطه میشویم و پس از مدتی همان تنشها، همان دلخوریها و همان سرد شدنها بار دیگر تکرار میشوند. رابطه به پایان میرسد، مدتی بعد با فردی جدید آشنا میشویم و امید داریم این بار شرایط متفاوت باشد، اما اغلب مشاهده میکنیم که سناریوی مشابه دوباره رخ میدهد.
این پدیده به هیچ وجه ناشی از شانس بد یا «انتخاب اشتباه طرف مقابل» نیست. واقعیت این است که اغلب، دلیل اصلی الگوهای رفتاری ناخودآگاه خود ما است.
هر فرد، حتی بدون آگاهی کامل، مجموعهای از عادتها و واکنشها را با خود به رابطه میآورد. این الگوها غالباً از تجربیات گذشته، روابط قبلی یا دوران کودکی و نوجوانی شکل گرفتهاند. برخی افراد در رابطه کنترلگر میشوند، برخی بیش از حد وابسته، برخی ناگهانی فاصله میگیرند یا سرد میشوند و برخی دیگر با رفتارهای متناقض، شریک خود را گیج و خسته میکنند.
این رفتارها لزوماً نادرست یا غیرعادی نیستند؛ بلکه نشاندهنده این است که فرد تنها مدل خاصی از رابطه را میشناسد و بلد است. مغز انسان به طور طبیعی به الگوهای آشنا گرایش دارد، حتی اگر این الگوها آزاردهنده باشند. به همین دلیل، ناخودآگاه جذب افرادی میشویم که همان الگوها و فضاهای آشنا را فعال میکنند و چرخهی روابط ناکارآمد بارها تکرار میشود.
تا زمانی که فرد نداند در رابطه چه نقشی دارد و چه واکنشهایی از او خودکار و ناخودآگاه هستند، شریک جدید تنها جایگزین فرد قبلی خواهد شد و داستان همان داستان گذشته باقی میماند. بنابراین، مشکل اغلب نه طرف مقابل، بلکه الگوهای رفتاری تکرارشوندهی خود فرد است.
شناخت خود در روابط اهمیت بسیار بیشتری نسبت به شناخت طرف مقابل دارد. زمانی که فرد بتواند بفهمد چرا برخی رفتارها را از خود نشان میدهد، چه عادتهایی باعث بنبست در رابطه میشوند و چرا همان سناریوهای تکراری رخ میدهند، تازه میتواند مسیر روابط خود را تغییر دهد. تا وقتی «چگونگی ورود به رابطه» اصلاح نشود، «نتیجهی رابطه» نیز تغییر نخواهد کرد.
بنابراین، اگر متوجه شدید که روابطتان همواره شبیه یکدیگر هستند، پیش از جستجوی ایراد در طرف مقابل، نگاهی دقیق به خودتان بیندازید. درک و اصلاح الگوهای رفتاری تکرارشونده کلید اصلی ساخت روابط سالم و متفاوت است.
در همین نقطه است که آگاهی میتواند جلوی تکرار بسیاری از شکستها را بگیرد. وقتی قبل از جدی شدن یک رابطه، بتوانیم الگوهای شخصیتی، سبک ارتباطی، میزان وابستگی، شیوه مدیریت تعارض و حتی انتظارات طرف مقابل را بهتر بشناسیم، احتمال گرفتار شدن در همان سناریوهای تکراری بهطور قابل توجهی کاهش پیدا میکند.
در سایت تستشو مجموعهای از تستهای روانشناختی و شخصیتی طراحی شدهاند که دقیقاً با همین هدف به کار میآیند؛ کمک میکنند قبل از عمیق شدن رابطه، تصویر شفافتری از خودمان و طرف مقابل داشته باشیم. این شناخت زودهنگام، نه برای قضاوت یا برچسبزدن، بلکه برای انتخاب آگاهانهتر است؛ انتخابی که میتواند از تکرار رابطههای فرسایشی و پایانهای آشنا جلوگیری کند.
گاهی مسئله این نیست که «آدم درست» پیدا نکردهایم، بلکه این است که بدون شناخت، وارد رابطهای شدهایم که از ابتدا نشانههایش مشخص بوده است. شناخت، قبل از تعهد، همان نقطهای است که میتواند مسیر رابطه را عوض کند.