ترجمه و بازنویسی: سارا نوعپرست حقیقی
تصور کنید تنها چند دقیقه تا شروع یک مصاحبه شغلی مهم باقی مانده است. همهچیز برای این لحظه آماده شده، اما ناگهان تلفن همراهتان زنگ میخورد و خبری ناخوشایند دریافت میکنید. در همان لحظه، ضربان قلبتان بالا میرود، ذهنتان آشفته میشود و تمرکزتان بههم میریزد.
در مقابل، فرد دیگری را در همان موقعیت تصور کنید. او نیز با همان خبر شوکه میشود و استرس را تجربه میکند، اما چند نفس عمیق میکشد، ذهن خود را آرام میکند و پس از چند دقیقه دوباره تمرکز خود را به دست میآورد و به کارش ادامه میدهد.
هر دو با یک موقعیت یکسان روبهرو شدهاند؛ اما چرا تجربه آنها تا این اندازه متفاوت است؟ چرا یکی ساعتها یا حتی روزها درگیر تنش باقی میماند، در حالی که دیگری خیلی زود به تعادل روانی بازمیگردد و مسیر زندگیاش را ادامه میدهد؟
پاسخ این پرسش در پژوهشی از «النا لیبین» (2017) ارائه شده است. او مفهوم «هوش مقابله با استرس» (Coping Intelligence) را مطرح میکند؛ مفهومی که نشان میدهد تفاوت افراد بیش از شدت استرس، به شیوه مواجهه آنها با شرایط دشوار مربوط است.
برخلاف تصور رایج که مدیریت استرس را صرفاً به کنار گذاشتن احساسات یا تکیه بر منطق محدود میداند، این پژوهش نشان میدهد احساسات، اگر بهدرستی مدیریت شوند، میتوانند در حل مسئله نقش مؤثری داشته باشند. از سوی دیگر، حتی بهترین برنامهها بدون اقدام عملی نتیجهای نخواهند داشت.
بر اساس این پژوهش، واکنش انسانها در برابر استرس در سه دسته کلی قرار میگیرد: فکری، احساسی و رفتاری. هیچیک از این واکنشها ذاتاً خوب یا بد نیستند؛ بلکه مهم این است که آیا ما را به حل مسئله نزدیک میکنند یا از آن دور میسازند.
برای بررسی این موضوع، پژوهشگر ابزاری با عنوان Coping IQ طراحی کرد که شیوه مواجهه افراد با فشارهای زندگی را ارزیابی میکند. نتایج نشان داد افرادی که از راهبردهای مؤثر استفاده میکنند، بهتر با چالشها کنار میآیند و رضایت بیشتری از زندگی دارند.
جمعبندی این پژوهش این است که هوش مقابله با استرس یک ویژگی ثابت و ذاتی نیست، بلکه مهارتی قابل یادگیری و تقویت است.
هیچکس از فشارها و استرسهای زندگی مصون نیست؛ اما تفاوت اصلی در این است که چه کسی اجازه میدهد استرس مسیر زندگیاش را تعیین کند و چه کسی یاد میگیرد آن را مدیریت کند.
شاید نتوانیم همه رویدادهای زندگی را تغییر دهیم، اما میتوانیم شیوه واکنش خود را تغییر دهیم؛ و همین تغییر میتواند مسیر زندگی را عوض کند.
منبع:
Libin, E. (2017). Coping Intelligence: Efficient Life Stress Management. Frontiers in Psychology, 8, 302.
