خیلی وقتها فکر میکنیم فقط خستهایم و با کمی استراحت، خواب یا مرخصی دوباره سرحال میشویم. اما بعضی وقتها این خستگی تموم نمیشه، عمیقتر میشه و هر روز بیشتر حس میکنیم انرژیمون تخلیه شده. اینجاست که معمولاً پای فرسودگی شغلی (Burnout) وسط هستش؛ چیزی فراتر از یک خستگی معمولی.
در خستگی معمولی، بدن و ذهن با استراحت دوباره شارژ میشوند، اما در فرسودگی، حتی وقتی استراحت میکنی یا تعطیلات میری، هنوز احساس خستگی و بیحوصلگی داری. دلیلش این هستش که مغز و روانت دیگه توان بازیابی ندارن، چون مدت طولانی تحت فشار بودن؛ مثل باتریای که اونقدر استفاده شده که دیگه شارژ نگه نمیداره.
یکی از نشونههای مهم فرسودگی این هستش که احساس و فکرت نسبت به کارت تغییر میکند. کاری که قبلاً برات جذاب یا مهم بود، حالا بیمعنی و سنگین به نظر میرسه و دیگه اون شور و اشتیاق قبلی رو نداری و فقط داری انجامش میدی تا روز تموم بشه. در واقع مغزت برای اینکه کمتر آسیب ببینه، خودش رو از احساس و هیجان جدا میکنه. از نظر علمی، وقتی استرس کاری طولانی میشه، مغز در حالت هشدار باقی میمونه. هورمونهای استرس مثل کورتیزول زیاد ترشح میشن و بدن فرصت بازسازی پیدا نمیکنه. نتیجهاش میتونه سردرد، دلدرد، بیخوابی، تپش قلب یا حتی بیحسی هیجانی باشه. این علائم در واقع پیامهای بدن هستن که میگن «دیگه طاقت ندارم».
فرسودگی همیشه تقصیر خود فرد نیست؛ معمولاً از ناهماهنگی بین فرد و محیط کار بهوجود میاد. چیزهایی مثل حجم کار زیاد یا وظایف مبهم، نداشتن اختیار در تصمیمگیری، نبود بازخورد یا قدردانی، اخنلاف بین ارزشهای شخصی و کاری یا نبود حمایت از طرف مدیر یا همکاران.
اگر احساس میکنی با استراحت هم انرژیات برنمیگرده، تمرکز و انگیزه کمتر شده، از موفقیتهایی که داری لذت نمیبری، کاری که انجام میدی برات بی معنی شده یا از آدمها و محیط کاریت فاصله میگیری؛ احتمال زیاد با فرسودگی شغلی مواجه هستی و نه فقط یک خستگی ساده. فرسودگی یعنی سیستم کار و زندگیت از تعادل خارج شده، نه اینکه تو ضعیفی. بدن و روانت دارن علامت میدن که باید چیزی در شیوه کار یا محیط تغییر کنه.
برای بهبودش باید دوباره بین فشار و بازیابی تعادل ایجاد کنی؛ با تنظیم حجم کار، پیدا کردن معنا در کار، گرفتن حمایت از اطرافیان و داشتن زمان واقعی برای استراحت.
فرسودگی شغلی یک هشدار بد نیست؛ در واقع پیامی است که میگوید سیستم ذهن و بدن تو نیاز به بازتنظیم دارد.
اگر به موقع به این پیام گوش بدی، میتونی با تغییراتی کوچک اما مؤثر، دوباره احساس انرژی، تمرکز و معنا رو به کار خودت برگردونی.
