فواید یوگا چیست؟

پیشگفتار:

یوگا تمرین هدفمندی است که بر روی جسم، ذهن و روح اثر میگذارد و کمکمان میکند تا در تمام جنبه های وجودی رشد یابیم. تمرینات جسمانی( قرار دادن بدن در وضعیت های مختلف)، تمرینات تنفسی و مراقبه جز برنامه های تمرینی یک کلاس یوگا هستند که به افراد کمک میکنند تمام بخش های مختلف بدن با هم هماهنگ شوند و به سلامتی جسمی و روحی دست یابند.

در عصر حاضر دانشمندان ،در سراسر جهان و در علوم مختلف، در حال تحقیق و بررسی اثرات تمرینات معنوی بر روی انسان ها هستند ،همین امر منجر شده است که روز به روز یوگا و مراقبه در کل جهان گسترش یابد و تنها به این دلیل که محققان و دانشمندان با آوردن نتایج تحقیقات خود به طور منطقی به ما ثابت میکنند که در تمام جنبه ها ،یوگا و مراقبه میتوانند بسیار مفید باشند ،همواره تمام افرادی که خواهان زندگی با کیفیت تری هستند به این روش تمرین روی می آورند. آنقدر یوگا و مراقبه گسترش یافته است که امروزه در بسیاری از مراکز درمانی در غرب و اروپا از آنها به عنوان یک روش درمانی موثر یاد میکنند و از آنها برای درمان بسیاری از بیماری های جسمی و اختلالات ذهنی و روانی بهره می برند.

در این مقاله قصد دارم که بخش بسیار کوچکی از این فواید را برای شما بازگو کنم. هر چند که معتقد هستم هر شخصی باید خود این مسیر را تجربه کند تا از تمام فواید آن آگاه شود و بهره ببرد ،اما بازگو کردن این فواید میتواند برای کسانی که در آغاز این مسیر هستند بسیار مفید باشد ،زیرا همین اطلاعات به ظاهر ساده میتواند در ذهن شما آن چنان منطقی را شکل دهد تا با انگیزه ایی وصف ناپذیر یوگا را وارد زندگیتان کنید منطقی که میگوید اگر علوم مدرن در سراسر دنیا این روش تمرینی را تایید میکنند و افراد بسیار زیادی در کل دنیا توانسته اند با کمک این روش بسیاری از بیماری های جسمی و اختلالات ذهنی خود را درمان کنند پس من نیز میتوانم زیرا از لحاظ ساختاری در سیستم های بدن هیچ تفاوتی با دیگران ندارم. بنابراین با یک ایمان و باور در این مسیر آگاهی قدم برمیدارید و همین باور به اینکه این مسیر نتیجه بخش است شما را در این راه موفق خواهد کرد و باعث میشود که به هر هدفی که دارید دست یابید.

برخی از فواید یوگا:

همان طور که در ابتدای این مقاله گفته شد یوگا تمرینی است که بین جسم و ذهن و روح هماهنگی ایجاد می کند ،بنابر همین اصل اثرات و فواید یوگا را میتوان از جنبه های مختلف( جسمی، ذهنی و روحی) بررسی کرد.

بررسی فواید یوگا بر روی سیسستم های بدن:

ناراحت کننده است ، اما حقیقت دارد که تعداد بسیار کمی از ما به نحوه کارکرد بدن خود واقف هستیم و این در حالی است که اطلاعات وسیعی درباره عالم خارج و حتی عالم خارج از بدنمان داریم. آگاهی ما از اتفاقات درونی بدنمان بسیار اندک است درصورتی که آگاهی از حالات درونی کلید ادارک ما از عالم بیرون است. هر کدام از ما باید نسبت به کار و فعالیت بدن خود یک دانش مقدماتی داشته باشیم. یوگا این فضا را برایمان فراهم میکند. زمانی که آگاهی لازم را از بدنمان بدست می آوریم راحت تر میتوانیم از آن مراقبت کنیم و به آن احترام بگذاریم ،در نتیجه کمتر در معرض ناهنجاری های جسمانی و ذهنی قرار میگیریم.

سیستم قلبی-عروقی و گردش خون:

یوگا با ریلکس کردن بدن و ذهن تاثیرات بسیار مشخصی بر روی سیستم قلبی-عروقی میگذارد. استرس های ناشی از تجربه احساسات ناخوشایند میتوانند زنجیره ایی از اثرات سوء را در بدن ایجاد کنند که این زنجیره شامل آزادسازی هورمون های استرس مانند کورتیزول و آدرنالین می باشد. این هورمون ها باعث گرفتگی در عروق خونی میشوند در چنین شرایطی است که افراد مستعد فشار خون بالا میشوند و مشکلات قلبی-عروقی به سراغشان می آید. بنابراین با انجام تمرینات یوگا و ایجاد آرامش در بدن و ذهنمان میزان هورمون های استرس کاهش می یابند و مشکلات فشار خون بالا و سکته های قلبی به مقدار قابل ملاحظه ایی کاهش می یابند.

آساناها یا وضعیت هایی که در تمرینات یوگا انجام میدهیم بسیار متنوع هستند و تمام قسمت های بدن را از سر تا پاها تحت تاثیر قرار میدهند. همچنین آساناها بدنمان را در موقعیت های مختلفی در فضا قرار میدهند. به طور مثال انجام حرکات پیچ و یا معکوس به افزایش گردش خون در بافت های بدن کمک بسیاری میکنند. با هر بار انجام آساناها و تحت کشش و انقباض قرار دادن عضلات و بافت های بدن میزان خون رسانی به بافت ها افزایش می یابد که در نتیجه آن اکسیژن رسانی نیز به بافت ها افزایش می یابد ،رسیدن اکسیژن بیشتر به بافت ها کمک میکند تا بخش هایی که آسیب دیده اند راحت تر ترمیم و بازسازی شوند.

به طور کلی زمانی که سیستم قلبی-عروقی و گردش خون به خوبی کار میکنند احساس سرزندگی و شادابی بیشتری را تجربه میکنیم.

سیستم غدد درون ریز:

غددی که ترشحات، مواد شیمیایی و یا هورمون های خود را مستقیما وارد جریان خون میکنند و بر روی اندام های ویژه اثر میگذارند ،غدد درون ریز نام دارند که شامل: غده هیپوفیز،غده پینه آل، غده تیرویید، غده فوق کلیه، غده پانکراس،تخمدان ها و بیضه ها و غده تیموس می باشند.کار غدد درون ریز مستقل از هم نیست. بنابراین اگر در یکی از غدد بی نظمی و یا اختلالی پیش آید روی غدد دیگر نیز اثر میگذارد. تمرینات یوگا موجب استراحت غدد درون ریز میشوند. غدد درون ریز به سیستم عصبی خودکار متصل هستند بنابراین هر بار که یوگا و تمرینات تنفسی را انجام میدهیم و تعادلی در سیستم عصبی خودکار ایجاد میکنیم فعالیت غدد درون ریز نیز منظم و هماهنگ میشود. بهبود عملکرد غدد درون ریز بر روی کل سیستم های بدن تاثیر میگذارد و بر روی کل سلامتی مان تاثیر دارد.

سیستم تنفسی:

اولین نیاز هر موجود زنده اکسیژن است. بدون اکسیژن حیات امکان پذیر نمیباشد و بدون تنفس سلول های بدن میمیرند. اکسیژن مورد نیاز سلول ها به وسیله ی خون تامین میشود بنابراین زمانی که تمرینات یوگا را انجام میدهیم و گردش خون را در بافت های بدن افزایش میدهیم به سلول های بدنمان اکسیژن بیشتری را می رسانیم همین امر منجر میشود که بافت ها ترمیم و بازسازی شوند. انجام تمرینات تنفسی یکی از بخش های اصلی در هر کلاس یوگاست. این تمرینات در زبان سانسکریت پرانایاما نامیده میشوند. پرانا به معنای انرژی حیات بخش و یاما به معنای کنترل است. به این معنا که در هنگام انجام تمرینات تنفسی ریتم نفسهایمان را کنترل میکنیم و توجهمان را بر روی انرژی حیات بخش که تمام وجودمان را پر کرده است می آوریم. توجه به جریان انرژی ذهنمان را آرام میکند و کنترل ریتم نفس ها بسته به نوع روش تمرین به بهبود عملکرد دستگاه تنفسی کمک میکند .همچنین انجام یکسری آساناها که بر روی قفسه سینه تاثیر میگذارند باعث میشوند تا بافت های اطراف قفسه سینه تقویت شوند و ظرفیت تنفسیمان نیز افزایش یابد.

سیستم گوارشی:

غذایی که میخوریم مستقیما جذب بدن نمیشود. بلکه طی مراحل خاصی به اجزای کوچک تر تبدیل میگردد و سرانجام جذب خون میشود این مراحل ،هضم نامیده میشود. تولید آنزیم های گوارشی در پانکراس و معده منجر میشوند که غذا در لوله ی گوارشی هضم و جذب بدن شود. مواد مغذی وارد جریان خون میشود و مواد زائد از بدن دفع میشود. تمرینات یوگا مانند حرکات خم به جلو و پیچ ها که جریان خون را در حفره شکم افزایش میدهند کمک میکنند تا دستگاه گوارش و غدد درون ریز مرتبط با آن منظم و هماهنگ کار کنند . بنابراین تمرینات یوگا در درمان اختلالات گوارشی نقش بسیار مهمی را ایفا میکنند. زمانی که تمرینات تنفسی و آرام کننده را انجام میدهیم و ذهن و سیستم عصبی مرکزی را به آرامش میرسانیم در واقع به طور مستقیم بر روی دستگاه گوارش اثر میگذاریم وکارکرد آن را بهبود می بخشیم.

سیستم اعصاب:

یکی از مزیت های یوگا نسبت به سایر ورزش ها این است که سبک های مختلفی در یوگا وجود دارند که متناسب با نیاز هر فرد میتوانند اثرات شگفت انگیزی را به بار بیاورند. یکی از سبک های بسیار گسترش یافته در کل دنیا سبک های غیر فعال یوگا مانند restorative yogaهستند که در آن سیستم عصبی آرام کننده ( پاراسمپاتیک) فعال میشود و افراد به آرامش عمیقی دست می یابند. علاوه بر این زمانی که آساناها را با نفس های خود همراه میکنیم و سعی میکنیم که در طول انجام تمرینات تمام توجه و تمرکز خود را بر روی حرکات ،حالات و احساساتی بیاوریم که در هر لحظه در بدن و قلبمان تجربه میکنیم کمک میکند تا بخش لب پیشانی در قسمت جلو قشر مخ تقویت شود. تقویت این بخش از مغز اعمال ما را از جمله نحوه اندیشیدن، نحوه تصمیم گری ها ،قدرت توجه و تمرکز، قدرت اصلاح خودمان را تحت تاثیر قرار میدهد که در کل کارایی مغزمان افزایش می یابد. یوگا ، تمرینات تنفسی و مراقبه باعث میشوند که قسمت های مختلف مغز با یکدیگر در هماهنگی و انسجام بیشتری کار کنند.

سیستم تولید مثل:

با انجام یوگا و تمرینات تننفسی همزمان که بر روی جسممان کار میکنیم، سیستم عصبی پاراسمپاتیک را نیز فعال میکنیم. فعال شدن سیستم عصبی آرام کننده باعث میشود که غدد درون ریز نیز منظم تر و هماهنگ تر فعالیت کنند از آنجایی که غدد جنسی جز غدد درون ریز هستند بنابراین آنها نیز کارایی بهتری می یابند. به علاوه در هنگام انجام آساناها و اجرای باندا ها به طور مستقیم بر روی بافت ها و عضلات کف لگن اثر میگذاریم و خون رسانی را در اندام های جنسی افزایش میدهیم. در مجموع یوگا تولید و ترشح هورمون های جنسی را تنظیم میکند و اکسیژن رسانی به این اندام ها و بافت ها را افزایش میدهد که سلامتی را برای دستگاه تولید مثل به ارمغان می آورد.

سیستم اسکلتی-عضلانی:

وضعیت های بسیار متنوعی که در تمام سبک های یوگا انجام میشوند باعث شده که جسممان، تمام بافتهای عضلانی و اسکلتی بدنمان تحت تاثیر قرار بگیرند. هر کدام از این سبک ها بر روی بافت خاصی از بدن تمرکز میکنند و آن را بهبود میدهند. به طور مثال در سبک های غیر فعال که بدنمان را در یک موقعیت به مدت طولانی و ثابت نگه میداریم مانند یین یوگا بر روی بافت های همبند مانند بافت فاشیا، استخوان ها، مفاصل و تاندون ها اثر می گذاریم و در سبک هایی که پویا و فعال هستند مانند وینیاسافلو و هاتایوگا بیشتر بر روی تارهای عضلانی کار میکنیم. در هر صورت تمرینات یوگا جسممان را از هر نظر تحت تاثیر قرار میدهد ،به همین دلیل است که پاسچر و سیستم عضلانی و اسکلتی مان سالم میشود و بهبود می یابد. همچنین با انجام تمرینات تنفسی و آرام کننده سیستم اعصاب تعدیل میشود به گونه ایی که پیام رسانی به عضلات و مفاصل کارآمد تر میشود و هماهنگی عصب عضلانی افزایش می یابد. با انجام تمرینات یوگا هماهنگی بین قسمت های مختلف بدن در حین انجام حرکات و همچنین تعادل مان افزایش می یابد.

سخن پایانی:

میتوان ساعت ها درباره تاثیر یوگا بر روی هر یک از سیستم های بدن که در بخش بالا توضیح داده شده است ، صحبت کرد. اما چیزی که بسیار اهمیت دارد آگاهی از این موضوع است که تاثیرات همه جانبه یوگا بر روی انسان ها باعث شده است که از این روش برای بهبود کیفیت زندگی، درمان بسیاری از بیماری های جسمی و اختلالات ذهنی و روانی کمک بگیرند. در دنیای مدرن امروز یوگا را به تمرینات متفکرانه می شناسند(contemplative practice). تمریناتی که در آن فرد باید تفکر کند ،بدن خود را بشناسد و از حالات درونی خود آگاه شود. بنابراین به جرات میتوان گفت که یکی از بهترین و موثرترین راه ها برای شناخت خود و آگاهی یافتن از هر آنچیزی که از درون ما میگذرد انجام تمرینات یوگا به صورت مستمر و دائمی است. یوگا راه و روش درست زندگی کردن را به ما می آموزد و در تمام جنبه های وجودی شرایط رشد و بالندگی را برایمان فراهم میکند.

امیدوارم بعد از خواندن این مقاله ، هرچند مختصر، منطقتان به اندازه کافی قوی شده باشد که از همین امروز تمرینات یوگا را وارد زندگی خود کنید. تنها با تجربه کردن است که از ارزش و اهمیت یوگا آگاه میشوید و میتوانید از تمام فواید آن بهره مند شوید.راهتان سرشار از نور و آگاهی.