همه ما نگران میشویم. نگرانی درباره آینده، کار، پول، سلامتی یا عزیزان کاملاً طبیعی است.
اما اگر ذهنتان تقریباً همیشه درگیر نگرانی است، اگر حتی در روزهای عادی هم احساس آرامش ندارید و اگر فکر میکنید «مغزم هیچوقت استراحت نمیکند»، ممکن است با چیزی فراتر از استرس معمولی روبهرو باشید؛ چیزی به نام اضطراب فراگیر.
اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder یا GAD) یکی از شایعترین اختلالات اضطرابی است که خیلی وقتها دیر تشخیص داده میشود، چون افراد آن را بخشی از شخصیت یا شرایط زندگیشان میدانند.
در این مقاله قرار است خیلی واضح، علمی و قابلفهم درباره اضطراب فراگیر، علائم، علتها و درمان آن صحبت کنیم.
طبق منابع معتبر روانشناسی، اضطراب فراگیر یعنی:
نگرانی مداوم و بیش از حد
نگرانی درباره موضوعات مختلف، نه فقط یک مسئله خاص
ادامهدار بودن اضطراب حداقل به مدت ۶ ماه
سخت بودن کنترل نگرانیها
همراه بودن اضطراب با علائم جسمی و روانی
فرق اضطراب فراگیر با نگرانی عادی این است که در GAD، ذهن مدام دنبال «چی میتونه خراب بشه؟» میگردد، حتی وقتی همهچیز ظاهراً خوب است.
یکی از اشتباهات رایج این است که فکر میکنیم اضطراب فقط در ذهن اتفاق میافتد، اما واقعیت این است که بدن هم شدیداً درگیر میشود.
نگرانی دائمی و کنترلنشدنی
فکر کردن بیش از حد (Overthinking)
ترس از آینده یا اتفاقات بد
زودرنجی و عصبانیت
مشکل تمرکز و تصمیمگیری
تنش و درد عضلانی
خستگی مداوم
تپش قلب یا احساس فشار در سینه
مشکلات گوارشی
بیخوابی یا خواب ناآرام
خیلی از افرادی که دچار اختلال اضطراب فراگیر هستند، بارها آزمایش پزشکی میدهند، اما جوابها طبیعی است؛ چون ریشه اصلی مشکل، روانشناختی است.
اضطراب فراگیر میتواند سراغ هر کسی بیاید، اما احتمال آن در این افراد بیشتر است:
کسانی که سابقه اضطراب در خانواده دارند
افرادی که مدت طولانی تحت فشار و استرس بودهاند
افراد کمالگرا و بیشازحد مسئولیتپذیر
کسانی که در کودکی احساس امنیت کافی نداشتهاند
افرادی که بلد نیستند احساساتشان را تنظیم کنند
در جلسات مشاوره اضطراب، خیلی وقتها مشخص میشود که فرد سالها با این حالت زندگی کرده، بدون اینکه بداند اسمش «اضطراب فراگیر» است.
این سؤال خیلی رایج است و جوابش مهم است:
استرس: معمولاً واکنش به یک فشار مشخص است و موقتی است
افسردگی: بیشتر با غم، بیانگیزگی و ناامیدی همراه است
اضطراب فراگیر: نگرانی همیشگی، حتی بدون دلیل واضح
البته این اختلالها میتوانند با هم همپوشانی داشته باشند، به همین دلیل تشخیص دقیق توسط روانشناس متخصص اضطراب اهمیت زیادی دارد.
تحقیقات علمی نشان میدهد که در اضطراب فراگیر:
بخش ترس مغز (آمیگدالا) بیشفعال است
ذهن خطر را بزرگتر از واقعیت میبیند
مغز مدام در حالت آمادهباش است
به زبان ساده، انگار مغز فکر میکند همیشه قرار است اتفاق بدی بیفتد و اجازه آرامش نمیدهد.
خبر خوب این است که بله، اضطراب فراگیر کاملاً درمانپذیر است.
درمان اضطراب فراگیر اگر درست و اصولی انجام شود، میتواند کیفیت زندگی فرد را بهطور جدی تغییر دهد.
شناسایی افکار اضطرابزا
اصلاح الگوهای فکری غلط
یادگیری مهارتهای مدیریت نگرانی
CBT یکی از مؤثرترین روشها برای درمان اختلال اضطراب فراگیر است.
کاهش جنگ با افکار
افزایش انعطافپذیری روانی
تمرکز روی ارزشهای زندگی
در برخی موارد، با تشخیص متخصص، دارو میتواند بهصورت موقت کمککننده باشد.
خیلیها سعی میکنند با سرچ کردن، تکنیکهای اینترنتی یا توصیه اطرافیان اضطرابشان را کنترل کنند. این کارها ممکن است کمی کمک کند، اما معمولاً کافی نیست.
مشاوره با روانشناس متخصص اضطراب کمک میکند:
ریشه اصلی اضطراب مشخص شود
برنامه درمانی متناسب با شخصیت شما طراحی شود
از مزمن شدن یا برگشت اضطراب جلوگیری شود
بسیاری از مراجعان بعد از چند جلسه درمان حرفهای میگویند:
«کاش زودتر اقدام کرده بودم.»
بله، کاملاً ممکن است.
افراد زیادی بعد از شروع درمان، تجربه میکنند که:
ذهنشان آرامتر شده
خوابشان بهتر شده
روابطشان سالمتر شده
اعتماد به نفسشان بالا رفته
اضطراب فراگیر:
ضعف نیست
تنبلی یا منفیبافی نیست
بخشی از شخصیت شما هم نیست
اضطراب فراگیر یک اختلال قابل درمان است.
اگر مدتهاست با نگرانی مزمن، تنش و بیقراری زندگی میکنید، شاید وقت آن رسیده که بهجای تحمل، از مشاوره تخصصی اضطراب کمک بگیرید و راه علمیتری را انتخاب کنید.
